ΠΕΡΙΛΗΨΗ : Για τη σχέση έκτισης ποινής στην κατοικία (κατ' άρθρο 105 ΠΚ) και απόλυσης υπό όρο (κατ' άρθρο 105Β ΠΚ), πρέπει να λεχθούν τα εξής [οι παρακάτω παρατηρήσεις δεν ισχύουν μόνο για τους καταδικασθέντες με ασθένεια/ αναπηρία, αλλά (mutatis mutandis) και για τις άλλες δυο κατηγορίες καταδικασθέντων που δικαιούνται έκτιση της ποινής στην κατοικία, δηλαδή υπερήλικες και μητέρες έχουσες την επιμέλεια ανηλίκου μέχρι την ηλικία των οκτώ ετών)]: (α) είναι ασφαλώς δυνατό να χορηγηθεί υφ΄ όρον απόλυση σε καταδικασθέντα με αναπηρία, ο οποίος εκτίει ποινή στην κατοικία. Πρακτική συνέπεια της υφ΄ όρον απόλυσης για τον καταδικασθέντα με αναπηρία θα είναι η παύση της υποχρέωσης περιορισμού στην κατοικία (και η περιέλευση του σε καθεστώς δοκιμασίας, όπως ισχύει για όλους τους απολυθέντες υφ΄ όρον), (β) για τις ειδικότερες προϋποθέσεις τη διαδικασία χορήγησης αλλά και την ανάκληση της υφ΄ όρον απόλυσης εφαρμόζονται οι διατάξεις των άρθρων 105 Β επ. ΠΚ. (γ) για τους καταδικασθέντες που εκτίουν ποινή στην κατοικία δεν αναγνωρίζεται ευεργετικός υπολογισμός ημερών λόγω της ασθένειας /αναπηρίας τους, αφού το εκτιθέν μέρος της ποινής δεν θα έχει πάντως εκτιθεί σε σωφρονιστικό κατάστημα, αλλά στην κατοικία του κατάδικου [βλ. Ναζίρη, Η έκτιση της ποινής από καταδικασθέντες με αναπηρία μετά τους ν. 4855/2021 και 4871/2021), Ποινικά Χρονικά, Ελληνική Αρθρογραφία, τόμος 2021, σελ. 721 επ.].Εξάλλου δεν θα πρέπει να παραβλεφθεί ότι και ο ευεργετικός υπολογισμός της ποινής πού προβλέπεται σε συνάρτηση με την , ηλικία ή το ποσοστά αναπηρίας των κρατουμένων και την αδυναμία αντιμετώπισης των προβλημάτων υγείας τους εντός του καταντήματος κράτησης δεν μπορεί να τύχει εφαρμογής στους καταδίκους που εκτίουν την ποινή τους κατ' οίκον , αφού τα δεδομένα αυτά, ήτοι η ύπαρξη προβλημάτων υγείας συνδυαζόμενα ή όχι με το προχωρημένο της ηλικίας του καταδίκου, έχουν ήδη αξιολογηθεί και συνυπολογιστεί κατά το στάδιο της επιλογής της κατ’ οίκον έκτισης της ποινής από το δικαστήριο ή δικαστικό συμβούλιο, εκπληρούμενου έτσι του ανθρωπιστικού σκοπού των εν λόγω προβλέψεων περί ευνοϊκής μεταχείρισης υπερηλίκων και βαρέως πασχόντων.
Αριθμός: 97/2022
ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΠΛΗMMΕΛΕIΟΔΙΚΩΝ ΛΑΡΙΣΑΣ
Αποτελούμενο από τους Δικαστές, Μαρία Τσάνα, Πρόεδρο Πρωτοδικών, Ελευθέριο Τοπαλνάκο , Πρωτόδικη - Εισηγητή και Κωνσταντινιά Μπεχτσή , Πρωτοδίκη Συνεδρίασε στο γραφείο των διασκέψεων του την 7η Ιουνίου 2022, με την παρουσία και της Γραμματέως Χριστίνας-Ερυσσούλας Κρήτα, για να αποφασίσει επί της υποθέσεως που εισάγεται με την υπ' αριθμ. Β.Χρ. 228/2022 έγγραφη πρόταση της Αγιεισαγγελέως Πρωτοδικών Λάρισας Ευτυχίας Μελετοπούλου, η οποία έχει ως εξής: « Β.Χρ. 228/2022 Προς Το Συμβούλιο Πλημμελειοδικών Λάρισας. Εισάγουμε την από 08/04/2022 αίτηση του ………….., κατοίκου … Λάρισας , ο οποίος εκτίει την ποινή του κατ’ οίκον (κατ’ άρθρο 105 ΠΚ), σχετικά με την υφ΄ όρο απόλυσή του και εκθέτω τα ακόλουθα:
Ι. Από τις διατάξεις των άρθρων 105-110 του προΐσχύσαντος ΠΚ τα οποία εφαρμόζονται εν προκειμένω, κατ' εφαρμογή των άρθρων 2 και 465 του νέου ΠΚ, συνάγεται ότι όποιος καταδικάστηκε σε ποινή στερητική της ελευθερίας ακόμα και στην περίπτωση που ή καταδίκη του δεν έχει καταστεί αμετάκλητη, απολύεται οπωσδήποτε υπό τον όρο της ανάκλησης, εφόσον έχει εκτίσει προκειμένου για φυλάκιση τα δύο πέμπτα της ποινής του, προκειμένου για πρόσκαιρη κάθειρξη τα τρία πέμπτα της ποινής του, προκειμένου για ισόβια κάθειρξή τουλάχιστον δεκαεννέα έτη. Για την χορήγηση της υπό όρο απόλυσης ως ποινή που εκτίθηκε θεωρείται και αυτή που υπολογίστηκε ευεργετικά σύμφωνά μέ τις ισχύουσες διατάξεις. (Γνμδ ΕισΑΠ 15/1997 ΠοινΧρ 1998.84). Προκειμένου για ποινές κάθειρξής δεν μπορεί να χορηγηθεί στον κατάδικο η υπό όρο απόλυση, αν δεν έχει παραμείνει στο σωφρονιστικό κατάστημα για χρονικό διάστημα ίσο με το ένα τρίτο της ποινής που του επιβλήθηκε και σε περίπτωση ισόβιας κάθειρξης» δεκαπέντε έτη. Το χρονικό διάστημα του ενός τρίτου ή, σε περίπτωσή ισόβιας κάθειρξης των δεκαπέντε ετών, προσαυξάνεται κατά τα δύο πέμπτα των λοιπών ποινών που τυχόν έχουν επιβληθεί, στην περίπτωσή που αυτές συντρέχουν σωρευτικά. Σε κάθε περίπτωση όμως ο κατάδικος μπορεί να απολυθεί αν έχει εκτίσει δεκαεννέα έτη. Για την απόλυση αποφασίζει το Συμβούλιο Πλημμελειοδικών του τόπου έκτισης της ποινής ύστερα από αίτηση της Διεύθυνσης του Καταστήματος όπου κρατείται ο κατάδικος, η οποία αν κρίνει ότι παρόλο που έχει συμπληρωθεί ο χρόνος για την υφ΄ όρο απόλυση, συντρέχουν προϋποθέσεις για την μη χορήγηση της απόλυσης υφ΄ όρο υποβάλλει σχετική αναφορά στον Εισαγγελέα Πλημμελειοδικών, ο οποίος την εισάγει στο Συμβούλιο. Τέλος, η απόλυση υπό όρο χορηγείται οπωσδήποτε, εκτός και αν κριθεί με ειδική αιτιολογία ότι η διαγωγή του κατάδικου, κατά την έκτιση της ποινής του, καθιστά απολύτως αναγκαία τη συνέχιση της κράτησής του για να αποτραπεί η τέλεση απ' αυτόν νέων αξιόποινων πράξεων. Κρίσιμη, λοιπόν, ουσιαστική προϋπόθεση για τη μη χορήγηση υφ' όρον απόλυσης είναι μόνο ή διαγωγή του κατάδικου κατά την έκτιση της ποινής του (ΟλΑΠ 4/1998 ΠοινΧρ ΜΗ,875,ΣυμβΕφΠέιρ 76/2002 ΠοινΔ/νη 2002,509), συμπεριλαμβανομένης και της προσωρινής κράτησής του. Σκοπός του νομοθέτη με την καθιέρωση του θεσμού απολύσεως με όρους είναι να ανταμείψει την καλή διαγωγή του κατάδικου στις φυλακές, χωρίς όμως να επιβραβεύει εκείνους που ρέπουν προς το έγκλημα. Επομένως, αν ο κατάδικος έχει επιδείξει κατά τη διάρκεια της κράτησής του καλή διαγωγή έστω και με ελαφρά πειθαρχικά παραπτώματα, πρέπει να του χορηγείται το ευεργέτημα αυτό της απόλυσης με όρους (ΣυμβΕφΠατρ 102/2996 ΠοινΧρ ΜΣΤ,685). Αντιθέτως αν η διαγωγή του υπήρξε κακή ή κατ' επίφαση καλή με στόχο τη συντόμευση του χρόνου απόλυσής του από τις φυλακές με το ευεργέτημα αυτό και όχι ειλικρινής που να δεικνύει ενσυνείδητη συμμόρφωση στους κανονισμούς των Καταστημάτων Κράτησης, σεβασμό προς την υπηρεσία του Καταστήματος και τη λειτουργία του και ειλικρινή διάθεση συνεργασίας του για την ομαλή επιτέλεση του σωφρονιστικού έργου , εμποδίζεται η υφ' όρον απόλυση, εφόσον όμως, υπάρχει παράλληλα και η πρόβλεψη, ενόψει του χαρακτήρα που με τη διαγωγή του αυτή εξεδήλωσε , ότι η συνέχιση της κράτησής του είναι απολύτως αναγκαία για την αποτροπή τέλεσης από αυτόν νέων αξιόποινων πράξεων (ΟλΑΠ (Συμβ) 4/1997 ΠοινΧρ ΜΖ,1476, ΓνωμΕισΑΠ 1392/1995, ΠοινΧρ ΜΕ,1477).
Περαιτέρω, σύμφωνα με το άρθρο 105 ΠΚ "1. Όποιος καταδικάστηκε σε πρόσκαιρη στερητική της ελευθερίας ποινή και έχει υπερβεί το εβδομηκοστό (70ό) έτος της ηλικίας, εκτίει την ποινή ή το υπόλοιπο της ποινής στην κατοικία του, εκτός αν το δικαστήριο, με ειδική αιτιολογία, κρίνει ότι η έκτιση της ποινής σε κατάστημα κράτησης είναι απολύτως αναγκαία για να αποτραπεί από την τέλεση άλλων αντίστοιχης βαρύτητας εγκλημάτων. Aν το πιο πάνω όριο ηλικίας έχει συμπληρωθεί κατά την εκδίκαση της υπόθεσης, αποφασίζει το δικαστήριο που επιβάλλει την ποινή. Σε κάθε άλλη περίπτωση αποφασίζει το συμβούλιο πλημμελειοδικών της περιοχής πού εδρεύει το δικαστήριο αυτό, μετά από αίτηση του καταδικασθέντος. Το βούλευμα που απορρίπτει την αίτηση υπόκειται σε έφεση. 2. Η διάταξη της προηγούμενης παραγράφου ισχύει, ανεξαρτήτως ποινής, και για τις μητέρες που έχουν την επιμέλεια ανήλικων τέκνων, μέχρι τη συμπλήρωση του όγδοου (8ου) έτους της ηλικίας τους και ασκείται άπαξ. Ισχύει επίσης, χωρίς τις προϋποθέσεις της παρ. 1, για εκείνους που νοσούν από σύνδρομο επίκτητης ανοσοποιητικής ανεπάρκειας τελικού σταδίου, από χρόνια νεφρική ανεπάρκεια και υποβάλλονται σε τακτική αιμοκάθαρση, από ανθεκτική φυματίωση ή είναι τετραπληγικοί , από κίρρωση του ήπατος με αναπηρία άνω του εξήντα επτά τοις εκατό (67%), από γεροντική άνοια ή από κακοήθη νεοπλάσματα τελικού σταδίου. Για τη διακρίβωση των προϋποθέσεων του προηγούμενου εδαφίου απαιτείται γνωμάτευση δύο ιατρών δημόσιου νοσοκομείου. Με κοινή απόφαση των Υπουργών δικαιοσύνης και Υγείας μπορεί ύστερα από γνώμη του Κεντρικού Συμβουλίου Υγείας (KE.Σ.Υ), να προστίθενται και άλλα είδη ασθενειών ανάλογης βαρύτητας. 3. Το δικαστήριο ή το δικαστικό συμβούλιο εάν κατά τις προηγούμενες παραγράφους αντικαταστήσει την στερητική της ελευθερίας ποινή με έκτιση της στην κατοικία, μπορεί να επιβάλει στον καταδικασθέντα κατάλληλους κατά την κρίση του όρους από εκείνους που αναφέρονται στο άρθρο 99 παρ. 2 περιπτώσεις δ΄ έως στ΄ με ανάλογη εφαρμογή της παρ. 4 του ίδιου άρθρου, ή έκτιση με ηλεκτρονική επιτήρηση. Το δικαστικό συμβούλιο μπορεί να ανακαλέσει την έκτιση της ποινής στην κατοικία, αν διαπιστωθεί ότι δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις των παρ. 1 και 2 ή ότι ο καταδικασθείς αδικαιολογήτως δεν εκτίει πραγματικά την ποινή στην κατοικία. Για την ανάκληση εφαρμόζεται ανάλογα η παρ. 3 του άρθρου 110 ΠΚ. 4. 0 αρμόδιος για την έκτιση της ποινής εισαγγελέας δύναται : α) να χορηγεί άδεια εξόδου από την κατοικία για αποδεδειγμένα σοβαρούς λόγους , β) να παραγγέλλει το αρμόδιο Αστυνομικό Τμήμα του τόπου κατοικίας του καταδικαοθέντος να ελέγχει την πραγματική κατ' οίκον έκτιση της ποινής.
ΙΙ. Από τα συνημμένα στην αίτηση έγγραφα προκύπτει ότι ο εν λόγω κατάδικος κρατείται δυνάμει της υπ’ αριθ. ……./17-12-2019 απόφασης του Μ.Ο.Ε. Λάρισας με την οποία του επιβλήθηκε ποινή κάθειρξης 5 ετών. Το Δικαστήριο με την απόφασή του διέταξε την κατ' οίκον έκτιση της ποινής κάθειρξης των 5 ετών που επιβλήθηκε στον κατηγορούμενο, κατά τις διατάξεις του άρθρου 105 ΠΚ, καθώς ο αιτών κατάδικος κατά τον χρόνο εκδίκασης της υπόθεσης είχε συμπληρώσει το 70ο έτος της ηλικίας του και συγκεκριμένα ήταν ηλικίας 71 ετών (γεν. 16/10/1943), υπό τον όρο συμμετοχής του σε συνεδρία με επιμελητή κοινωνικής αρωγής, μία φορά κάθε μήνα. Με την υπό κρίση αίτησή του ο αιτών κατάδικος ζητά να απολυθεί υπό όρους σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 105 επ. του προισχύσαντος ΠΚ, τα οποία εφαρμόζονται εν προκειμένω ως ευμενέστερα έναντι του ισχύοντος άρθρου 105Β ΠΚ. Ειδικότερα, ισχυρίζεται ότι έχει εκτίσει τα 2/5 της ποινής κάθειρξης που του επιβλήθηκε, αφού από την ημέρα της καταδίκης του, ήτοι την 17/12/2019 μέχρι και σήμερα παραμένει έγκλειστος στην κατοικία του στον ……Λάρισας, εκτίοντας με τον τρόπο αυτό την επιβληθείσα σε αυτόν ποινή κατά το διατακτικό της με αριθμό ……/17-12-2019 απόφασης του Μ.Ο.Ε Λάρισας ενώ περαιτέρω ισχυρίζεται ότι έχει αναπηρία σε ποσοστό 74% (άνω του 67%). Επί των ανωτέρω λεκτέα είναι τα ακόλουθα : Ο θεσμός της κατ’ οίκον έκτισης αποτελεί εκδήλωση της ελαστικότητας της ποινής κατά το στάδιο της έκτισης της σύμφωνα με τον οποίο υπό τις συγκεκριμένες προϋποθέσεις όπως αυτές απαριθμούνται στο νόμο δίνεται η δυνατότητα έκτισης ολόκληρης ή μέρος της επιβληθείσας ποινής στην κατοικία του καταδίκου υπό καθεστώς περιορισμένης ελευθερίας. Το συγκεκριμένο ευεργέτημα δικαιούνται οι υπερήλικες κατάδικοι που έχουν συμπληρώσει το 70ο έτος της ηλικίας τους καθώς , και οι μητέρες ανήλικου τέκνου. Όσον αφορά στους υπερήλικες καταδίκους (όπως εν προκειμένω ο αιτών), ο δικαιολογητικός λόγος θέσπισης του θεσμού εδράζεται στη δυνατότητα «εναλλακτικής έκτισης της ποινής» σε κρατουμένους των οποίων ο εγκλεισμός σε κατάστημα κράτησης θα ήταν υπέρμετρα δυσανάλογος λόγω της ηλικίας τους σε συνδυασμό πάντα με τη βαρύτητα της πράξης που τέλεσαν. Με τον τρόπο αυτό αποφεύγονται οι δυσχερείς συνθήκες διαβίωσης που επικρατούν στα καταστήματα κράτησης και βιώνονται από τα άτομα αυτά δυσμενέστερα, ενώ εκφράζεται ο σεβασμός στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια με την εξατομικευμένη ποινική μεταχείριση που πηγάζει ως προελέχθη από την ελαστικότητα της ποινής κατά το στάδιο της έκτισης (Π. Βρυνιώτης -0 προσδιορισμός της ποινής , σελ. 276 επ.). Ζήτημα γεννάται αν η διάταξη του άρθρου 105 ΠΚ εισάγει απλώς έναν εναλλακτικό τρόπο έκτισης ποινής εκτός σωφρονιστικού καταστήματος ή θα πρέπει να δεχθούμε ότι ρυθμίζεται μία αυτοτελής ποινή. Στην παράγραφο 3 του άρθρου 105 ΠΚ γίνεται λόγος για αντικατάσταση της στερητικής της ελευθερίας ποινής με έκτισή της στην κατοικία, ενώ στο προισχύσαν άρθρο 56 ΠΚ αναφερόταν απλώς σε “έκτιση της ποινής ή του υπολοίπου της ποινής στην κατοικία”, ενώ περαιτέρω στην ΑιτιολΕκθΣχεδΠΚ αναφέρεται ότι σε κάθε περίπτωση ο καταδικασθείς δικαιούται και απόλυσης υπό όρο μόλις συμπληρωθεί ο απαραίτητος για τη χορήγησή της χρόνος, οπότε λήγει η υποχρέωση του κατ’ οίκον περιορισμού”, πράγμα που σηματοδοτεί τη βούληση του νομοθέτη για κυρωτική αυτοτέλεια της κατ’ οίκον έκτισης της ποινής. Εκ των ανωτέρω προκύπτει ότι εφαρμόζονται αναλογικά στην κατ’ οίκον έκτιση της ποινής οι διατάξεις της υφ΄ όρον απόλυσης χωρίς ωστόσο τον ευεργετικό υπολογισμό ποινής μιας και όσοι άνω των 70 ετών εκτίουν την ποινή τους κατ’ οίκον δεν είναι “κρατούμενοι”, ώστε να προσμετρηθεί ευεργετικά η εργασία ή άλλη εκπαιδευτική ή συναφής δραστηριότητα κρατουμένου σε κατάστημα κράτησης (Μαργαριτης /Παραακευόπουλος /Νούσκαλης, Ποινολογία, ο. 736-737). Συνεπώς για τη σχέση έκτισης ποινής στην κατοικία (κατ' άρθρο 105 ΠΚ) και απόλυσης υπό όρο (κατ' άρθρο 105Β ΠΚ), πρέπει να λεχθούν τα εξής [οι παρακάτω παρατηρήσεις δεν ισχύουν μόνο για τους καταδικασθέντες με ασθένεια/ αναπηρία, αλλά (mutatis mutandis) και για τις άλλες δυο κατηγορίες καταδικασθέντων που δικαιούνται έκτιση της ποινής στην κατοικία, δηλαδή υπερήλικες και μητέρες έχουσες την επιμέλεια ανηλίκου μέχρι την ηλικία των οκτώ ετών)]: (α) είναι ασφαλώς δυνατό να χορηγηθεί υφ΄ όρον απόλυση σε καταδικασθέντα με αναπηρία, ο οποίος εκτίει ποινή στην κατοικία. Πρακτική συνέπεια της υφ΄ όρον απόλυσης για τον καταδικασθέντα με αναπηρία θα είναι η παύση της υποχρέωσης περιορισμού στην κατοικία (και η περιέλευση του σε καθεστώς δοκιμασίας, όπως ισχύει για όλους τους απολυθέντες υφ΄ όρον), (β) για τις ειδικότερες προϋποθέσεις τη διαδικασία χορήγησης αλλά και την ανάκληση της υφ΄ όρον απόλυσης εφαρμόζονται οι διατάξεις των άρθρων 105 Β επ. ΠΚ. (γ) για τους καταδικασθέντες που εκτίουν ποινή στην κατοικία δεν αναγνωρίζεται ευεργετικός υπολογισμός ημερών λόγω της ασθένειας /αναπηρίας τους, αφού το εκτιθέν μέρος της ποινής δεν θα έχει πάντως εκτιθεί σε σωφρονιστικό κατάστημα, αλλά στην κατοικία του κατάδικου [βλ. Ναζίρη, Η έκτιση της ποινής από καταδικασθέντες με αναπηρία μετά τους ν. 4855/2021 και 4871/2021), Ποινικά Χρονικά, Ελληνική Αρθρογραφία, τόμος 2021, σελ. 721 επ.].Εξάλλου δεν θα πρέπει να παραβλεφθεί ότι και ο ευεργετικός υπολογισμός της ποινής πού προβλέπεται σε συνάρτηση με την , ηλικία ή το ποσοστά αναπηρίας των κρατουμένων και την αδυναμία αντιμετώπισης των προβλημάτων υγείας τους εντός του καταντήματος κράτησης δεν μπορεί να τύχει εφαρμογής στους καταδίκους που εκτίουν την ποινή τους κατ' οίκον , αφού τα δεδομένα αυτά, ήτοι η ύπαρξη προβλημάτων υγείας συνδυαζόμενα ή όχι με το προχωρημένο της ηλικίας του καταδίκου, έχουν ήδη αξιολογηθεί και συνυπολογιστεί κατά το στάδιο της επιλογής της κατ’ οίκον έκτισης της ποινής από το δικαστήριο ή δικαστικό συμβούλιο, εκπληρούμενου έτσι του ανθρωπιστικού σκοπού των εν λόγω προβλέψεων περί ευνοϊκής μεταχείρισης υπερηλίκων και βαρέως πασχόντων. Στη συγκεκριμένη περίπτωση ο αιτών κατάδικος εκτίει κατ’ οίκον την ποινή κάθειρξης των 5 ετών που τού επιβλήθηκε δυνάμει της με αριθμό …../17-12-2019 απόφασης του Μ.Ο.Ε. Λάρισας με έναρξη της εκτίσεως αυτής την 17/12/2019, ημερομηνία δημοσίευσης της πιο πάνω απόφασης. Σύμφωνα δε με τις διατάξεις του άρθρου 105 προισχύσαντος ΠΚ, προκειμένου να απολυθεί υπό τον όρο της ανάκλησης ο αιτών θα πρέπει να έχει εκτίσει πραγματικά και όχι ευεργετικά τα 3/5 της ποινής πρόσκαιρης καθείρξεως που του έχει επιβληθεί, ήτοι τα 3/5 της καθείρξεως των 5 ετών που ανέρχονται στα 3 έτη πραγματικής έκτισης. Μέχρι την ημερομηνία υποβολής της υπό κρίση αιτήσεως, ήτοι την 08/04/2022, δεν έχει συμπληρωθεί ο απαιτούμενος χρόνος των 3/5 (3 έτη έκτισης) προκειμένου να απολυθεί υπό όρους ο αιτών αλλά μόνο τα 2/5 της επιβληθείοας σε αυτόν ποινής που δεν επαρκούν, αποκλεισμένου όπως ανωτέρω αναλύθηκε του οποιοσδήποτε είδους ευεργετικού υπολογισμού, προκειμένου αυτός να απολυθεί υπό τον όρο της ανάκλησής. Σημειώνεται δε ότι προηγούμενη αίτηση του ίδιου έχει απορριφθεί δυνάμει του με αριθμό 97/28-2-2022 βουλεύματος του Συμβουλίου Πλημμελειοδικών Λάρισας.
Κατά συνέπεια, ενόψει των ανωτέρω νομικών και πραγματικών παραδοχών, προκύπτει ότι δεν συντρέχουν οι τυπικές προϋποθέσεις για την υπό όρους απόλυση του αιτούντος και πρέπει το Συμβούλιό Σας να απορρίψει την κρινόμενη αίτηση,
ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ
ΠΡΟΤΕΙΝΩ
Να απορριφθεί η από 08/04/2022 αίτηση του ………………., κατοίκου …. Λάρισας .
Λάρισα, 24.05.2022
Η ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑΣ
Ευτυχία Ν. Μελετοπούλου
Αντεισαγγελέας Πρωτοδικών».
ΑΦΟΥ ΜΕΛΕΤΗΣΕ ΤΗ ΔΙΚΟΓΡΑΦΙΑ
ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ
Στην σωφρονιστική υλοποίηση της ποινής, όταν, δηλαδή, η ποινή βρίσκεται στο στάδιό της εκτίσεώς της, ως ελαστικότητα νοείται κατά κύριο λόγο η δυνατότητα αριθμητικής μεταβολής της υλοποιημένης ποινής θεσμοί, δε, που εκφράζουν αυτή τη δυνατότητα είναι η υπό όρον απόλυση και η ευεργετική μέτρηση των ελάχιστων μορίων (ημερών) υλοποιημένης ποινής (βλ. σχετικώς I. Μανωλεδάκη, Γενική Θεωρία του Ποινικού Δικαίου, β’ έκδοση, σελ. 257-259, Λ Μαργαρίτη - Ν, Παρασκευόπουλου, Ποινολογία, στ' έκδοση, 2000, οελ, 553 έπ., Μ. Καϊάφα - Γκμπάνη - Ν, Μπιτζιλέκη - Ε. Συμεωνίδου Καστανίδου, Δίκαιο των Ποινικών Κυρώσεων, σελ. 475). Ευεργέτημα να υπολογισθούν οι ημέρες μέσα στη φυλακή όχι σύμφωνα με τη φυσική τους μονάδα, αλλά αυξημένες πλασματικά, προβλέπει η διάταξη του άρθρου 105 παρ. 2 έδ. δ του ισχύσαντος μέχρι 30.6 2019 Ποινικού Κώδικα (όπως είχε διαμορφωθεί με το άρθρο 24 Ν. 3346/2005), σύμφωνα με την οποία «μετά τη συμπλήρωση του εξηκοστού πέμπτου (65ου) έτους της ηλικίας του καταδίκου, κάθε ημέρα παραμονής του σε σωφρονιστικό κατάστημά υπολογίζεται ευεργετικά ως δυο (2) ημέρες εκτιόμενης ποινής» (βλ. Μ. Καιάφα-Γκμπάνπ, όπ, παρ., σελ. 484) . Ο νέος Ποινικός Κώδικας (Ν, 4619/2019), που ισχύει από 1.7.2019, στο (αντίστοιχο) άρθρο 105Β (με τίτλο «απόλυση υπό τον όρο της ανάκλησης»), ενώ προβλέπει άλλες περιπτώσεις ευεργετικού υπολογισμού των ημερών παραμονής σε Κατάστημα Κράτησης (στην παρ. 4: για κρατουμένους πάσχοντες από σοβαρές ασθένειες, αναπήρους κλπ), ουδεμία σχετική ρύθμιση περιέχει για τους έχοντες ηλικία άνω των 65 ετών. Στην Αιτιολογική Έκθεση δεν υπάρχει κάποια ειδική αναφορά για την απάλειψη της προισχύσασας ρυθμίσεως, όμως επισημαίνεται ότι οι νέες διατάξεις του θεσμού της υπό όρον απολύσεως του καταδικασμένου «απέχουν σημαντικά» από τις παλαιές ρυθμίσεις και ότι με αυτές επιχειρείται η αποκάθαρση του θεσμού από επιμέρους ρυθμίσεις που είχαν υιοθετηθεί με μοναδικό κριτήριο τη μείωση του πραγματικού χρόνου εκτίσεώς των ποινών στις φυλακές (βλ, Αιτιολογ. Έκθ. Σχεδίου ΠΚ, Δ. Αιτιολόγηση των διατάξεων του Σχεδίου, Βιβλίο Πρώτο , Γενικό Μέρος, Κεφάλαιο Έκτο, παρ. 11). Φαίνεται, λοιπόν, ότι η σχετική με τους εξηνταπεντάρηδες καταδικασμένους πρόβλεψη του προΐσχύσαντος ΠΚ αποσύρθηκε χάριν της «αποκαθάρσεώς» του θεσμού της υπό όρον απολύσεως. Ωστόσο, σύμφωνα με το άρθρο 465 τού νέου ΠΚ «οι διατάξεις του Ποινικού Κώδικα για τη μετατροπή της ποινής σε χρηματική ποινή, την αναστολή εκτέλεσης της ποινής και την απόλυση υπό όρο εφαρμόζονται για πράξεις που τελέστηκαν μέχρι τη θέση σε ισχύ του παρόντος». Η διάταξη αυτή κατ' ουσίαν εξειδικεύει τη ρύθμιση του άρθρου 2 παρ.1 ΠΚ (εφαρμογή του ευμενέστερου νόμου) και στα πεδίο διατάξεων εκτελέσεως και εκτίσεως των ποινών. Μάλιστα, ήδη σχολιάσθηκε ως άνευ αντικειμένου» και «μάλλον περιττή» (βλ. Α. Χαραλαμπάκη,Ο Νέος Ποινικός Κώδικας - Μία πρώτη ερμηνευτική προσέγγιση του Ν. 4619/2019, σελ. 30,119). Ανεξαρτήτως τούτου, πάντως τα άρθρα 2 παρ. 1 και 465 λειτουργούν υπέρ του καταδικασμένου και αξιώνουν την εφαρμογή της ευμενέστερης διατάξεως του άρθρου 105 παρ. 2 εδ, δ του προΐσχύραντος ΠΚ δηλαδή τον ευεργετικό υπολογισμό της μιας ημέρας παραμονής στο Κατάστημα Κράτησης του ηλικίας μεγαλύτερης των 65 ετών καταδικασμένου ως δύο (2) ημέρες εκτιόμενης ποινής υπό την αυτονόητη προϋπόθεση ότι οι αξιόποινες πράξεις, για τις οποίες έχει λάβει χώρα η καταδίκη, τελέστηκαν μέχρι την 30.6.2019 (βλ. σχετικώς ΓνωμΕισΑΠ 5/2019, Αρμ. 2019,589). Εξάλλου, σύμφωνα με το άρθρο 105 του νΠΚ(Ν. 4619/2019), ως ισχύει μετά την τροποποίηση και συμπλήρωσή του με το άρθρο17 του 4855/2021, «1.Όποιος καταδικάστηκε σε πρόσκαιρη στερητική της ελευθερίας ποινή και έχει υπερβεί το εβδομηκοστό (70ό) έτος της ηλικίας εκτίει την ποινή ή το υπόλοιπο της ποινής στην κατοικία του, εκτός αν το δικαστήριο, με ειδική αιτιολογία, κρίνει ότι η έκτιση της ποινής σε κατάστημα κράτησης είναι απολύτως αναγκαία για να αποτραπεί από την τέλεση άλλων αντίστοιχης βαρύτητας εγκλημάτων. Αν το πιο πάνω όριο ηλικίας έχει συμπληρωθεί κατά την εκδίκαση της υπόθεσης, αποφασίζει το δικαστήριο που επιβάλλει την ποινή. Σε κάθε άλλη περίπτωση αποφασίζει το συμβούλιο πλημμελειοδικών της περιοχής που εδρεύει το δικαστήριό αυτό, μετά από αίτηση του καταδικασθέντος. Το βούλευμα που απορρίπτει την αίτησή υπόκειται σε έφεση...3. Το δικαστήριο ή τα δικαστικό συμβούλιο εάν κατά τις προηγούμενες παραγράφους αντικαταστήσει την στερητική της ελευθερίας ποινή με έκτιση της στην κατοικία, μπορεί να επιβάλει στον καταδικασθέντα κατάλληλους κατά την κρίση του όρους από εκείνους που αναφέρονται στο άρθρο 99 παρ. 2 περιπτώσεις δ΄ έως στ, με ανάλογη εφαρμογή της παρ. 4 του ίδιου άρθρου, ή έκτιση με ηλεκτρονική επιτήρησή. Το δικαστικό συμβούλιο μπορεί να ανακαλέσει την έκτιση της ποινής στην κατοικία, αν διαπιστωθεί ότι δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις των παρ. 1 και 2 ή ότι ο καταδικασθείς αδικαιολογήτως δεν εκτίει πραγματικά την ποινή στην κατοικία. Για την ανάκληση εφαρμόζεται ανάλογα η παρ. 3 του άρθρου 110 ΠΚ. 4. Ο αρμόδιος για την έκτιση της ποινής εισαγγελέας δύναται: α) να χορηγεί άδεια εξόδου από την κατοικία για αποδεδειγμένα σοβαρούς λόγους, β) να παραγγέλλει το αρμόδιο Αστυνομικό Τμήμα του τόπου κατοικίας του καταδικασθέντος να ελέγχει την πραγματική κατ' οίκον έκτιση της ποινής», Περαιτέρω, τό άρθρο 105 τουπροΐσχυσαντος ΠΚ ορίζει ότι, όσοι καταδικάστηκαν σε στερητική της ελευθερίας ποινή μπορούν να απολυθούν υπό τον όρο της ανάκλησης, σύμφωνα με τις πιο κάτω διατάξεις, εφόσον έχουν εκτίσει σε περίπτωση πρόσκαιρης κάθειρξης, τα τρία πέμπτα (3/5) της ποινής τους (παρ. 1 περ. β’)... Προκειμένου για ποινές κάθειρξης δεν μπορεί να χορηγηθεί πάντως στον κατάδικο η υφ’ όρον απόλυση, αν δεν έχει παραμείνει στο σωφρονιστικό κατάστημα για χρονικό διάστημα ίσο με το ένα τρίτο της ποινής του (παρ. 6 έδαφ. β'). Η διάταξη του άρθρου 105 του νΠΚ ως ισχύει είναι νέα και προβλέπει την αντικατάσταση της στερητικής της ελευθερίας ποινής με την έκτισή της στην κατοικία του καταδικασθέντος εφόσον αυτός ανήκει σε μια από τις οριζόμενες τρεις κατηγορίες καταδίκων (βλ. σχετικώς Μ, Μαργαρίτη - Ά Μαργαρίτη Ποινικός Κώδικας, Ερμηνεία - Εφαρμογή, άρθρο 105, σελ. 301 και αιτιολογική έκθεση του ν. 4619/2019, άρθρο 105). Η αντικατάσταση της έκτισης της επιβληθείσας στερητικής της ελευθερίας ποινής με κατ’ οίκον έκτισή της είναι κατά κανόνα υποχρεωτική σε όλες τις περιπτώσεις καταδικασθέντων, οι οποίοι είναι υπερήλικες (άνω των 70 ετών) και έχουν καταδικαστεί σε ποινή στερητική της ελευθερίας έως 15 ετών ή μητέρες τέκνων έως 8 ετών, ανεξαρτήτως ποινής ή πάσχοντες από ασθένειες που περιοριστικά αναγράφονται στην παρ. 2 του άρθρου 105 του νέου ΠΚ, χωρίς τις προϋποθέσεις ως προς την ηλικία και το ύφος της επιβληθείσας ποινής που ισχύουν για τους υπερήλικες. Η έκτιση της ποινής ή του υπολοίπου της γίνεται στην κατοικία του καταδικασθέντος «εκτός αν το Δικαστήριο, με ειδική αιτιολογία, κρίνει ότι η έκτιση της ποινής σε κατάστημα κράτησης είναι απολύτως αναγκαία για να αποτραπεί από την τέλεση άλλων αντίστοιχης βαρύτητας εγκλημάτων » (άρθρο 105 παρ. 1, πρώτο εδάφιο και παρ. 2 πρώτο εδάφιο νέου ΠΚ) [βλ. Αριστοτέλη Χαραλαμπάκη, Ο νέος Ποινικός Κώδικας, Ερμηνεία κατ’ άρθρο του ν.4619/2019, τόμος πρώτος, άρθρο 105, σελ. 801]. Για τη σχέση έκτισης ποινής στην κατοικία (κατ’ άρθρο 105 ΠΚ) και απόλυσης υπό όρο (κατ’ άρθρο 105 Β ΠΚ), πρέπει να λεχθούν τα εξής [οι παρακάτω παρατηρήσεις δεν ισχύουν μόνο για τους καταδικασθέντες με ασθένεια/αναπηρία, αλλά (mutatis mutandis) και για τις άλλες δυο κατηγορίες καταδικασθέντων που δικαιούνται έκτιση της ποινής στην κατοικία, δηλαδή υπερήλικες και μητέρες έχουσες την επιμέλεια ανηλίκου μέχρι την ηλικία των οκτώ ετών)]: (α) είναι ασφαλώς δυνατό να χορηγηθεί υφ’ όρον απόλυση σε καταδικασθέντα με αναπηρία, ο οποίος εκτίει ποινή στην κατοικία (αφού η τελευταία δεν συνιστά παρά εναλλακτικό τρόπο έκτισης της ποινής). Πρακτική συνέπεια της υφ’ όρον απόλυσης για τον καταδικασθέντα με αναπηρία θα είναι η παύση της υποχρέωσης περιορισμού στην κατοικία (και η περιέλευση του σε καθεστώς δοκιμασίας, όπως ισχύει για όλους τους απολυθέντες υφ’ όρον), (β) για τις ειδικότερες προϋποθέσεις, τη διαδικασία χορήγησης, αλλά και την ανάκληση της υφ’ όρον απόλυσης εφαρμόζονται οι διατάξεις των άρθρων 105 Β επ. ΠΚ, (γ) για τους καταδικασθέντες που εκτίουν ποινή στην κατοικία δεν αναγνωρίζεται ευεργετικός υπολογισμός ημερών λόγω της ασθένειας/αναπηρίας τους, αφού το εκτιθέν μέρος της ποινής δεν θα έχει πάντως εκτιθεί σε σωφρονιστικό κατάστημα, αλλά στην κατοικία του κατάδικου [βλ. Ναζίρη, Η έκτιση της ποινής από καταδικασθέντες με αναπηρία (μετά τους ν.4855/2021 και 4871/2021), Ποινικά Χρονικά, Ελληνική Αρθρογραφία, τόμος 2021, σελ. 721 επ.].
Στην προκείμενη περίπτωση, με την από 20.12.2021 αίτησή του, ο αιτών-κατάδικος … εκθέτει ότι με τη με αριθμό …/17.12.2019 απόφαση του Μικτού Ορκωτού Εφετείου Λάρισας κηρύχθηκε ένοχος, με την ελαφρυντική περίσταση του άρθρου 84 παρ. 2 περ. α ΠΚ, για την αξιόποινη πράξη της αποπλάνησης ανηλίκου που συμπλήρωσε τα δώδεκα (12), όχι όμως τα δεκατέσσερα (14) έτη, και του επιβλήθηκε ποινή κάθειρξης πέντε (5) ετών, ενώ διατάχθηκε να εκτίσει την ποινή του κατ’ οίκον, σύμφωνα με το άρθρο 105 του νέου ΠΚ, υπό τον όρο συμμετοχής του σε συνεδρία με επιμελητή κοινωνικής αρωγής μια φορά το μήνα, διότι έχει συμπληρώσει το 70ό έτος της ηλικίας του. Επικαλούμενος, δε, ότι έχει ποσοστό αναπηρίας 74%, συνέπεια των αναφερόμενων στην αίτηση παθήσεων (ανεύρυσμα εγκεφάλου, υπολειμματική αριστερή σπαστική ημιπάρεση, κρίσεις επιληψίας και σακχαρώδη διαβήτη τύπου II) και ότι έχει εκτίσει τα 2/5 της ποινής του, ζητά να εφαρμοστούν αναλογικά οι διατάξεις του άρθρου 105Β του νέου ΠΚ και για τον ίδιο, που εκτίει την ποινή του κατ’ οίκον και να απολυθεί υπό όρους. Με το ως άνω περιεχόμενό, η αίτηση αρμοδίως εισάγεται ενώπιον του Συμβουλίου αυτού, με την προεκτεθείσα Εισαγγελική πρόταση, σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 30 παρ. 2 - 4 και 138 ΚΠΔ, ο δε αιτών έλαβε γνώση της Εισαγγελικής πρότασης αντίγραφο της οποίας του επιδόθηκε νομίμως (βλ. το από 26-05-2022 αποδεικτικό επίδοσής πρότασης Εισαγγελέα σε κατηγορούμενο του Αρχιφύλακα …….) και κλήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα να εμφανισθεί ενώπιον του παρόντος Συμβουλίου κατά τη συνεδρίαση της 7ης Ιουνίου 2022 (βλ. το από 26-05-2022 αποδεικτικό κλήσης κατηγορουμένου του Αρχιφύλακα ….), πλην, όμως δεν παραστάθηκε. Ωστόσο, η ένδικη αίτηση κρίνεται απορριπτέα ως μη νόμιμη, καθόσον, ήδη από τα εκτιθέμενα στην αίτηση προκύπτει, ότι αυτός (αιτών-κατάδικος), καταδικασθείς με την με αριθμό …../17.12.2019 απόφαση του Μεικτού Ορκωτού Εφετείου Λάρισας σε κοινή κάθειρξης πέντε |5) ετών, εκτιόμενη κατ' οίκον δεν έχει εκτίσει τα 3/5 της ποινής του, και επομένως, δεν συντρέχουν οι τυπικές προϋποθέσεις για την υπό όρους απόλυσή του. Και τούτο διότι αφού διατάχτηκε από το Δικαστήριο η κατ' οίκον έκτιση της ποινής του, ληφθέντος υπόψη ότι ο αιτών - καταδικαστείς ήταν άνω των 70 ετών, δεν μπορούν να εφαρμοστούν επί πλέον και οι διατάξεις του άρθρου 105 παρ. 2 του προισχυσαντος ΠΚ, όπως αιτείται ο ίδιος, ήτοι να απολυθεί με τη συμπλήρωση έκτισης των 2/5 της ποινής του, αλλά ούτε και να υπολογιστεί ευεργετικά κάθε ημέρα κατ' οίκον έκτισης της ποινής του ως δύο (2) ημέρες εκτιόμενης ποινής. Στην ερμηνεία αυτή συνηγορεί το γεγονός ότι η κατ' οίκον έκτιση της ποινής αποτελεί αντικατάσταση της στερητικής της ελευθερίας ποινής, σύμφωνα με όσα αναφέρονται στη μείζονα σκέψη τού παρόντος, με την επιλογή δε, της κατ' οίκον έκτισης της ποινής, έχει ήδη αξιολογηθεί η ηλικία του καταδίκου, ενώ ο υπολογισμός του χρόνου, που αυτή διαρκεί διέπεται από τους γενικούς κανόνες για την έκτιση των στερητικών της ελευθερίας ποινών και δεν χωρεί επί πλέον ευεργετικός υπολογισμός αυτής. Εν όψει όλων των προαναφερόμενων, πρέπει η κρινόμενη αίτηση να απορριφθεί ως μη νόμιμη.
ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ
ΑΠΟΡΡΙΠΤΕΙ την από 04-04-2022 αίτηση του καταδίκου, ……, κατοίκου …… Λάρισας Κρίθηκε και αποφασίστηκε στη Λάρισα, στις 7 Ιουνίου 2022 και εκδόθηκε στον ίδιο τόπο, στις 15 Ιουνίου 2022.