ΠΕΡΙΛΗΨΗ :   Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 60 παρ.1, 280, 311 παρ.2 και 373 του ΚΠΔ, προκύπτει ότι το ποινικό δικαστήριο έχει δικαιοδοσία να κρίνει για την τύχη των κατασχεθέντων πραγμάτων, για τα ζητήματα αστικής φύσης που προκύπτουν κατά τη διάρκεια της δίκης και με την τελειωτική απόφασή του υποχρεούται αυτεπαγγέλτως να διατάξει την επικύρωση της κατάσχεσης ή την άρση της κατάσχεσης και την απόδοση των μη υποχρεωτικώς κατά νόμο δημευτέων πραγμάτων, που αφαιρέθηκαν και των πειστηρίων που κατασχέθηκαν και δεν έγινε άρση της κατάσχεσής τους στον αποδεικνυόμενο από τη διαδικασία ιδιοκτήτη τους. Περαιτέρω, κατά τη διάταξη του άρθρου 76 παρ. 1 εδ.α'του προϊσχύσαντος ΠΚ, "αντικείμενα ή περιουσιακά στοιχεία που είναι προϊόντα κακουργήματος ή πλημμελήματος, το οποίο πηγάζει από δόλο, καθώς και το τίμημά τους και όσα αποκτήθηκαν με αυτά αμέσως ή εμμέσως, επίσης και αντικείμενα, που χρησίμευσαν ή προορίζονταν για την εκτέλεση τέτοιας πράξης, μπορούν να δημευθούν, αν αυτά ανήκουν στον αυτουργό ή σε κάποιον από τους συμμέτοχους". Ιδίου περιεχομένου είναι η αντίστοιχη διάταξη του άρθρου 68 παρ. 1 εδ. α' του νέου ΠΚ .Ειδικότερα δε, στην περίπτωση που διατάσσεται με την απόφαση η δήμευση των κατασχεθέντων, απαιτείται να περιλαμβάνει και τις σκέψεις, με βάση τις οποίες το δικαστήριο της ουσίας έκρινε, με αναφορά στη συγκεκριμένη διάταξη νόμου που την προβλέπει, ότι συντρέχει νόμιμη κατ` ουσίαν περίπτωση για να δημευθούν τα κατασχεθέντα.

Απόφαση 1030 / 2021  (ΣΤ, ΠΟΙΝΙΚΕΣ)

Αριθμός 1030/2021

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

ΣΤ' ΠΟΙΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Γρηγόριο Κουτσοκώστα, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Ελένη Φραγκάκη, Πηνελόπη Παρτσαλίδου-Κομνηνού, Ελένη Κατσούλη, Διονύσιο Παλλαδινό-Εισηγητή, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 5 Οκτωβρίου 2021, με την παρουσία της Αντεισαγγελέως του Αρείου Πάγου Αναστασίας Μασούρα (γιατί κωλύεται ο Εισαγγελέας) και του Γραμματέως Χαράλαμπου Αθανασίου, για να δικάσει την αίτηση του αναιρεσείοντος - κατηγορουμένου Γ. Κ. του Β., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Ευστράτιο Βαλτούδη, για αναίρεση της υπ'αριθ. 39/2021 απόφασης του Πενταμελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης. Με υποστηρίζουσα την κατηγορία την εταιρία "SAMSUNG ELECTRONICS CO LTD", που εκπροσωπείται νόμιμα και η οποία δεν εμφανίστηκε.

Το Πενταμελές Εφετείο Θεσσαλονίκης, με την ως άνω απόφασή του διέταξε όσα λεπτομερώς αναφέρονται σ' αυτή, και o αναιρεσείων - κατηγορούμενος ζητεί την αναίρεση αυτής, για τους λόγους που περιλαμβάνονται στην από 5 Μαΐου 2021 αίτησή του αναιρέσεως, η οποία καταχωρίστηκε στο οικείο πινάκιο με τον αριθμό 606/2021.

Αφού άκουσε Την Αντεισαγγελέα, που πρότεινε να απορριφθεί η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης και τον πληρεξούσιο δικηγόρο του αναιρεσείοντος, που ζήτησε όσα αναφέρονται στα σχετικά πρακτικά.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Η υπό κρίση από 5-5-2021 αίτηση (ασκηθείσα με δήλωση, στον γραμματέα του δικαστηρίου που εξέδωσε την απόφαση αυθημερόν) του Γ. Κ. του Β., κατοίκου ..., για αναίρεση, ως προς το κεφάλαιο με το οποίο διατάχθηκε η δήμευση του χρηματικού ποσού των 72.342,92 ευρώ, της απόφασης 39/26-1-2021 του Πενταμελούς Εφετείου Κακουργημάτων Θεσσαλονίκης, με την οποία ο αναιρεσείων κηρύχθηκε ένοχος για τις αξιόποινες πράξεις της χρήσης πλαστού κατ' εξακολούθηση από δράστη ο οποίος σκόπευε να προσπορίσει στον εαυτό του περιουσιακό όφελος άνω των 120.000 ευρώ, της αποδοχής προϊόντων εγκλήματος ιδιαίτερα μεγάλης αξίας κατ' εξακολούθηση, της παράβασης του άρθρου 45 παρ. 2 α, β, 4 του Ν. 4679/2020 (περί σημάτων) και της παράνομης κατοχής όπλου και πυρομαχικών, με τη συνδρομή της ελαφρυντικής περίστασης του άρθρου 84 παρ.2ε του ΠΚ και του επιβλήθηκε συνολική ποινή φυλάκισης έξι (6) ετών και τριών (3) μηνών, ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα, περιέχει δε λόγους αναίρεσης από το άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Δ' και Ε' του ΚΠοινΔ (έλλειψη ειδικής και εμπεριστατωμένης αιτιολογίας και εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή ουσιαστικής ποινικής διάταξης) και, συνεπώς, είναι παραδεκτή. Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 504 παρ.3, 495, 373, 464, του ΚΠοινΔ, σαφώς προκύπτει ότι, κατά το μέρος της ποινικής απόφασης σχετικά με την απόδοση ή τη δήμευση των κατασχεθέντων πραγμάτων, επιτρέπεται η άσκηση αναίρεσης στον κατηγορούμενο, τον παραστάντα για την υποστήριξη της κατηγορίας και τον τρίτο, του οποίου τις αξιώσεις επί των κατασχεθέντων έκρινε η απόφαση. Επίσης, από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 60 παρ.1, 280, 311 παρ.2 και 373 του ΚΠΔ, προκύπτει ότι το ποινικό δικαστήριο έχει δικαιοδοσία να κρίνει για την τύχη των κατασχεθέντων πραγμάτων, για τα ζητήματα αστικής φύσης που προκύπτουν κατά τη διάρκεια της δίκης και με την τελειωτική απόφασή του υποχρεούται αυτεπαγγέλτως να διατάξει την επικύρωση της κατάσχεσης ή την άρση της κατάσχεσης και την απόδοση των μη υποχρεωτικώς κατά νόμο δημευτέων πραγμάτων, που αφαιρέθηκαν και των πειστηρίων που κατασχέθηκαν και δεν έγινε άρση της κατάσχεσής τους στον αποδεικνυόμενο από τη διαδικασία ιδιοκτήτη τους. Περαιτέρω, κατά τη διάταξη του άρθρου 76 παρ. 1 εδ.α'του προϊσχύσαντος ΠΚ, "αντικείμενα ή περιουσιακά στοιχεία που είναι προϊόντα κακουργήματος ή πλημμελήματος, το οποίο πηγάζει από δόλο, καθώς και το τίμημά τους και όσα αποκτήθηκαν με αυτά αμέσως ή εμμέσως, επίσης και αντικείμενα, που χρησίμευσαν ή προορίζονταν για την εκτέλεση τέτοιας πράξης, μπορούν να δημευθούν, αν αυτά ανήκουν στον αυτουργό ή σε κάποιον από τους συμμέτοχους". Ιδίου περιεχομένου είναι η αντίστοιχη διάταξη του άρθρου 68 παρ. 1 εδ. α' του νέου ΠΚ. Ακόμη, η κατά τα άρθρα 93 παρ. 3 του Συντάγματος και 139 ΚΠΔ ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία, η έλλειψη της οποίας ιδρύει λόγο αναίρεσης κατά το άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Δ' του ΚΠοινΔ, απαιτείται όχι μόνον για την απόφαση περί της ενοχής, δηλαδή την καταδικαστική ή απαλλακτική για την κατηγορία απόφαση του δικαστηρίου, αλλά για όλες τις αποφάσεις, ανεξάρτητα αν αυτές είναι οριστικές ή παρεμπίπτουσες ή αν η έκδοσή τους αφήνεται στη διακριτική, ελεύθερη ή ανέλεγκτη κρίση του δικαστή που τις εξέδωσε Ειδικότερα δε, στην περίπτωση που διατάσσεται με την απόφαση η δήμευση των κατασχεθέντων, απαιτείται να περιλαμβάνει και τις σκέψεις, με βάση τις οποίες το δικαστήριο της ουσίας έκρινε, με αναφορά στη συγκεκριμένη διάταξη νόμου που την προβλέπει, ότι συντρέχει νόμιμη κατ` ουσίαν περίπτωση για να δημευθούν τα κατασχεθέντα. Τέλος, λόγο αναίρεσης της απόφασης συνιστά, κατά το άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Ε' του ΚΠοινΔ, και η εσφαλμένη ερμηνεία ή εφαρμογή ουσιαστικής ποινικής διάταξης. Εσφαλμένη ερμηνεία υπάρχει, όταν το δικαστήριο αποδίδει στο νόμο διαφορετική έννοια από εκείνη που πραγματικά έχει, ενώ εσφαλμένη εφαρμογή, όταν το δικαστήριο, χωρίς να παρερμηνεύσει το νόμο, δεν υπήγαγε ορθά τα πραγματικά περιστατικά, που δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν, στη διάταξη που εφαρμόσθηκε. Περίπτωση εσφαλμένης εφαρμογής ουσιαστικής ποινικής διάταξης, που ιδρύει τον ανωτέρω αναιρετικό λόγο από το άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Ε' του ΚΠοινΔ, συνιστά και η εκ πλαγίου παραβίαση της διάταξης αυτής, η οποία υπάρχει, όταν στο πόρισμα της απόφασης, που προκύπτει από την αλληλοσυμπλήρωση του σκεπτικού και του διατακτικού της και ανάγεται στα στοιχεία και στην ταυτότητα του εγκλήματος, έχουν εμφιλοχωρήσει ασάφειες, αντιφάσεις ή λογικά κενά, που καθιστούν ανέφικτο τον αναιρετικό έλεγχο σε σχέση με την ορθή εφαρμογή του νόμου, οπότε η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση.

Στην προκείμενη περίπτωση, το Πενταμελές Εφετείο Κακουργημάτων Θεσσαλονίκης, με την 39/26-1-2021 απόφασή του κήρυξε ένοχο τον αναιρεσείοντα για τις αξιόποινες πράξεις της χρήσης πλαστού κατ' εξακολούθηση από δράστη ο οποίος σκόπευε να προσπορίσει στον εαυτό του περιουσιακό όφελος άνω των 120.000 ευρώ, της αποδοχής προϊόντων εγκλήματος ιδιαίτερα μεγάλης αξίας κατ' εξακολούθηση, της παράβασης του άρθρου 45 παρ. 2 α, β, 4 του Ν. 4679/2020 (περί σημάτων) και της παράνομης κατοχής όπλου και πυρομαχικών, με τη συνδρομή της ελαφρυντικής περίστασης του άρθρου 84 παρ.2ε του ΠΚ και του επέβαλε συνολική ποινή φυλάκισης έξι (6) ετών και τριών (3) μηνών. Στη συνέχεια το Δικαστήριο διέταξε τη δήμευση των κατασχεθέντων πραγμάτων, μεταξύ των οποίων και του χρηματικού ποσού των 72.342,91 ευρώ (63.050 + 9.292,91) με το εξής αιτιολογικό : "Κατά τη διάταξη του άρθρου 76 παρ. 1 του προϊσχύσαντος ΠΚ, αντικείμενα, που είναι προϊόντα κακουργήματος ή πλημμελήματος, το οποίο πηγάζει από δόλο, καθώς και το τίμημα τους και όσα αποκτήθηκαν με αυτά, επίσης και αντικείμενα, που χρησίμευσαν ή προορίζονταν για την εκτέλεση τέτοιας πράξεως, μπορούν να δημευθούν, αν αυτά ανήκουν στον αυτουργό ή σε κάποιον από τους συμμέτοχους). Στην προκειμένη περίπτωση, με τις εκθέσεις κατασχέσεως που αναφέρονται στο διατακτικό κατασχέθηκαν τα πράγματα που αναφέρονται επίσης στο διατακτικό. Τα πράγματα αυτά, αποτελούν μέσα τελέσεως της δικαζόμενης πράξης και πρέπει να δημευθούν, αφού πρώτα επικυρωθεί η κατάσχεση τους, όπως ειδικότερα ορίζεται στο διατακτικό και να επικυρωθεί η έκθεση απόδοσης των κατασχεθέντων. Στην προκειμένη περίπτωση, με τις από 17-1-2014 δυο (2) εκθέσεις έρευνας καταστήματος και κατάσχεσης του Ανθυπαστυνόμου Π. Ι. του Τ.Π.Δ. της Δ.Α.Θ. και με την από 17-1-2014 μία (1) έκθεση έρευνας αποθήκης και κατάσχεση του Αστυνόμου Α' Π. Π. του Τ.Π.Δ. της Δ.Α.Θ., κατασχέθηκαν τα πράγματα που αναφέρονται σ' αυτές. Μεταξύ των κατασχεθέντων περιλαμβάνονταν και τα χρηματικά ποσά των 9.292,19 ευρώ, 63.050 ευρώ και 100 δολλαρίων ΗΠΑ. Επειδή κατά την κρίση του Δικαστηρίου τα ως άνω χρηματικά ποσά σε ευρώ και δολλάρια προέρχονταν από την αξιόποινη δραστηριότητα του κατηγορουμένου, πρέπει και τα χρηματικά ποσά να δημευθούν απορριπτομένου του ισχυρισμού του κατηγορουμένου ότι τα χρηματικά ποσά σε ευρώ του τα είχε δώσει προς φύλαξη, στο χρηματοκιβώτιο του, η εξαδέλφη του Μ. Τ., διότι από την κίνηση του τραπεζικού λογαριασμού που η ανωτέρω τηρούσε στην ATE BANK προκύπτει ότι αυτή έκανε αναλήψεις συνολικού ύφους 56.500 ευρώ πριν τη σύλληψη του κατηγορουμένου κατά το χρονικό διάστημα από 29-3-2013 έως 14-5-2013, δεν προέκυψε όμως με βεβαιότητα ότι το αναληφθέν χρηματικό ποσό αφορούσε μέρος του κατασχεθέντα από το κατάστημα της οδού Εθνικής Αντιστάσεως αρ. 5 συνολικού χρηματικού ποσού των 72.342,91 ευρώ. Περαιτέρω πρέπει να δημευθεί και το κατασχεθέν αυτόματο υποπολυβόλο μάρκα U5I, η γεμιστήρα και 48 φυσίγγια, διαμετρήματος 9mm κατά το άρθρο 16 Ν. 2168/1993. Επομένως, σύμφωνα με τα πιο πάνω, πρέπει να επικυρωθεί η κατάσχεση και να διαταχθεί η δήμευση των πραγμάτων αυτών.". Με αυτές τις παραδοχές, η προσβαλλόμενη απόφαση διέλαβε την απαιτούμενη από τις παραπάνω διατάξεις του Συντάγματος και του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία, αφού εκθέτει ότι το κατασχεθέν χρηματικό ποσό των 72.342,91(63.050 + 9.292,91) ευρώ προέρχεται από τα αδικήματα για τα οποία κηρύχθηκε ένοχος ο αναιρεσείων, κατηγορούμενος και απορρίπτει αιτιολογημένα τον ισχυρισμό του αναιρεσείοντος ότι το χρηματικό αυτό ποσό των 72.342,91 ευρώ ανήκε στην Μ. Τ. και ότι το κατείχε ο αναιρεσείων ως θεματοφύλακας. Ακολούθως το Δικαστήριο υπήγαγε τα αποδειχθέντα πραγματικά περιστατικά στην ουσιαστική ποινική διάταξη του άρθρου 68 του ΠΚ, την οποία ορθά ερμήνευσε και εφάρμοσε, χωρίς να την παραβιάσει ευθέως ή εκ πλαγίου, δηλαδή με ασαφείς, ελλιπείς, ή αντιφατικές αιτιολογίες, οπότε δεν στέρησε την απόφαση από νόμιμη βάση, ως προς το κεφάλαιο αυτό. Η αναφορά, στην προσβαλλόμενη απόφαση, της διάταξης του άρθρου 76παρ.1 του προϊσχύσαντος ΠΚ, δεν αναιρεί την κρίση του Δικαστηρίου, αφού η διάταξη που έπρεπε να εφαρμοσθεί και εφαρμόσθηκε είναι αυτή του άρθρου 68 παρ.1 του ισχύοντος ΠΚ, που είναι ιδίου περιεχομένου με τη διάταξη του άρθρου 76 παρ. 1 του προϊσχύοντος ΠΚ, την οποία ανέφερε το Δικαστήριο. Η δήμευση των χρημάτων διατάχθηκε ως παρεπόμενη ποινή και όχι ως μέτρο ασφαλείας, όπως εσφαλμένα υπολαμβάνει ο αναιρεσείων. Κατά συνέπεια, οι υποστηρίζοντες τα αντίθετα λόγοι της αίτησης αναίρεσης από το άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Δ' και Ε' του ΚΠοινΔ, με τους οποίους πλήττεται η προσβαλλόμενη απόφαση για έλλειψη ειδικής και εμπεριστατωμένης αιτιολογίας και για εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή ουσιαστικής ποινικής διάταξης, ως προς το κεφάλαιο της δήμευσης του χρηματικού ποσού των 72.342,91 ευρώ, είναι αβάσιμοι. Κατ' ακολουθίαν αυτών και αφού δεν υπάρχει άλλος παραδεκτός λόγος προς έρευνα, πρέπει η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης να απορριφθεί στο σύνολό της και να καταδικασθεί ο αναιρεσείων στα δικαστικά έξοδα (άρθρο 583 παρ. 1 του ΚΠοινΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 5-5-2021 αίτηση του Γ. Κ. του Β., κατοίκου ..., για αναίρεση της απόφασης 39/26-1-2021 του Πενταμελούς Εφετείου Κακουργημάτων Θεσσαλονίκης, ως προς το κεφάλαιο με το οποίο διατάχθηκε η δήμευση του χρηματικού ποσού των 72.342,92 ευρώ.

Επιβάλλει στον αιτούντα τα δικαστικά έξοδα, που ανέρχονται στο ποσό των διακοσίων πενήντα (250) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 22 Οκτωβρίου 2021.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 26 Νοεμβρίου 2021.

O ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ

Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ