Στα πλαίσια του συστήματος απονομής της ποινικής δικαιοσύνης  ο ειρηνοδίκης–πταισματοδίκης έχει διπλό λειτουργικό ρόλο. Στην   προδικασία  λειτουργεί ως γενικός ανακριτικός υπάλληλος (το όργανο που διεξάγει την προκαταρκτική εξέταση και  την προανάκριση- άρθρο 31 παρ.1 περ. α ΚΠΔ) και στο  ακροατήριο ως δικαστής. Βέβαια  μετά   την κατάργηση , με τους νέους κώδικες, των πταισμάτων και των πταισματοδικείων , λειτουργεί πλέον ως δικαστής μόνο σε περίπτωση  αναπλήρωσης  πρωτοδίκη , μέλους της σύνθεσης Τριμελούς Πλημμελειοδικείου, ο οποίος κωλύεται ( άρθρο 5 απρ.1Α περ.ε ΚΟΔΔΛ).