ΠΕΡΙΛΗΨΗ : Όταν έχει κριθεί το παραδεκτό της έφεσης, οπότε, κατ' ανάλογη εφαρμογή του άρθρου 502 παρ. 5 ΚΠοινΔ, στη μετ' αναβολή δικάσιμο, δεσμεύεται το Δικαστήριο και οφείλει να εξετάσει την υπόθεση κατ' ουσία, παρά τη μη εμφάνιση ή εκπροσώπηση του εκκαλούντος. Και τούτο, διότι η απόφαση που κρίνει παραδεκτή την έφεση είναι τελειωτική και μη γνήσια προπαρασκευαστική, η οποία δεν μπορεί να ανακληθεί, η δε κρίση για το παραδεκτό της έφεσης έπεται της κρίσης για το ανυποστήρικτο και ως εκ τούτου το δικαστήριο, μετά την κρίση του παραδεκτού, δεν μπορεί να επιστρέψει στο ανυποστήρικτο, αλλά οφείλει να εξετάσει κατ' ουσία την έφεση (πρβλ και ΑΠ 927/2020).
Απόφαση 584 / 2021 (ΣΤ, ΠΟΙΝΙΚΕΣ)
ΑΡΙΘΜΟΣ 584/2021
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ
A' ΠΟΙΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ ΔΙΑΚΟΠΩΝ
Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ιωάννα Μαργέλλου-Μπουλταδάκη, Προεδρεύουσα Αρεοπαγίτη (ως αρχαιότερο μέλος της συνθέσεως), Ελένη Κατσούλη, Ιωάννη Δουρουκλάκη, Δημητρία Στρούζα - Ξένου-Εισηγήτρια και Μαρουλιώ Δαβίου, Αρεοπαγίτες.
Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 2 Ιουλίου 2021, με την παρουσία του Αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου Ζαχαρία Κοκκινάκη και της Γραμματέως Ευθυμίας Καλογεροπούλου, για να δικάσει την αίτηση του αναιρεσείοντα - κατηγορουμένου Α. Ε. του Δ., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο του Κωνσταντίνα Αναστασίου, περί αναιρέσεως της υπ' αριθμ. 1863/2020 αποφάσεως του Τριμελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης. Το Τριμελές Εφετείο Θεσσαλονίκης, με την ως άνω απόφασή του διέταξε όσα λεπτομερώς αναφέρονται σ' αυτή, και ο αναιρεσείων - κατηγορούμενος ζητεί την αναίρεση αυτής, για τους λόγους που αναφέρονται στην από 24 Μαΐου 2021 κρινόμενη αίτησή του, η οποία ασκήθηκε με δήλωση που επιδόθηκε στον Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου στις 24.05.2021, η οποία έλαβε αριθμό πρωτοκόλλου 4637/2021 και καταχωρίστηκε στο οικείο πινάκιο με τον αριθμό 656/2021.
Αφού άκουσε τον Αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου, που πρότεινε να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση σε νέα συζήτηση στο ίδιο Δικαστήριο, συγκροτούμενο από άλλους δικαστές εκτός από αυτούς που δίκασαν προηγουμένως και την πληρεξούσια δικηγόρο του αναιρεσείοντα, που ζήτησε όσα αναφέρονται στα σχετικά πρακτικά,
ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ
Α. Η κρινόμενη από 24.5.2021 και με αριθμό γενικού πρωτ. 4637/24.5.2021 αίτηση- δήλωση του Α. Ε. του Δ. και της Ε., κατοίκου ..., άνευ οδού, που επιδόθηκε στον Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου την ίδια ημέρα, για αναίρεση της υπ` αριθμ. 1863/2020 απόφασης του Τριμελούς Εφετείου Πλημμελημάτων Θεσσαλονίκης, με την οποία απορρίφθηκε, ως ανυποστήρικτη, η έφεσή του κατά της υπ` αριθμ. 3065/1.4.2019 απόφασης του Β' Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Θεσσαλονίκης, με την οποία κηρύχθηκε ένοχος της αξιόποινης πράξης της παράλειψης υποβολής δήλωσης περιουσιακής κατάστασης και του επιβλήθηκε ποινή φυλάκισης οκτώ (8) μηνών, μετατραπείσα προς πέντε (5) ευρώ ημερησίως και χρηματική ποινή πεντακοσίων (500) ευρώ, έχει ασκηθεί νομότυπα και εμπρόθεσμα (άρθρα 462 περ. β, 464, 466 παρ. 1, 473, 474 παρ. 4, 504 παρ.1 και 505 ΚΠΔ. Είναι, επομένως τυπικά δεκτή και πρέπει να ερευνηθεί, περαιτέρω, κατ` ουσίαν.
Β. Σύμφωνα με την παράγραφο 3 του άρθρου 589 του Νέου ΚΠοινΔ "Αποφάσεις και βουλεύματα που εκδόθηκαν μέχρι την έναρξη ισχύος του παρόντος κώδικα υπόκεινται στα ένδικα μέσα και στις διατυπώσεις άσκησής τους που προέβλεπε ο καταργούμενος ΚΠΔ και εκδικάζονται σύμφωνα με τις διατάξεις του παρόντος κώδικα", κατά δε την παρ. 1 εδ. α` του άρθρου 590 του ίδιου Κώδικα "Υποθέσεις που εκκρεμούν σε οποιοδήποτε στάδιο της ποινικής διαδικασίας και σε οποιοδήποτε βαθμό συνεχίζονται σύμφωνα με τις διατάξεις του παρόντος κώδικα". Επίσης, κατ` άρθρο 501 ΚΠοινΔ παρ.1 και 3, όπως ισχύει από 18.11.2019, μετά την αντικατάστασή του με το Νόμο 4637/2019, παρ.1, εδ. α` "Αν κατά τη συζήτηση της υπόθεσης ο εκκαλών δεν εμφανισθεί αυτοπροσώπως ή δια συνηγόρου του, αν συντρέχει η περίπτωση της παρ. 3 του άρθρου 340, η έφεση απορρίπτεται ως ανυποστήρικτη εκτός αν έχει προηγηθεί παραίτηση, οπότε κηρύσσεται απαράδεκτη ... , εδ. β` Η απόφαση που απορρίπτει την έφεση μπορεί να προσβληθεί μόνο με αναίρεση, εδ. γ` Η διάταξη του άρθρου 349 για αναβολή της συζήτησης εφαρμόζεται και υπέρ του εκκαλούντος, εδ. δ`. Εφαρμόζονται επίσης ανάλογα οι διατάξεις των άρθρων 341 και 435", παρ. 3 "Αν η έφεση ασκήθηκε νομίμως και εμπροθέσμως και συντρέχει περίπτωση του άρθρου 368 εδ. β` και γ` ή η πράξη κατέστη ανέγκλητη, το δικαστήριο παρά την απουσία του εκκαλούντος προχωρεί στην έκδοση σχετικής απόφασης", ενώ κατά το άρθρο 502 παρ. 5 του ίδιου κώδικα "Αν το δικαστήριο κρίνει ότι η έφεση είναι παραδεκτή και αναβάλλει την έκδοση οριστικής απόφασης, δεσμεύεται από την απόφασή του για το παραδεκτό της έφεσης στη μετ' αναβολή συζήτηση αυτής". Τέλος, στην παράγραφο 4 του άρθρου 501 του Κ.Ποιν.Δ, όπως αυτή ίσχυε πριν την κύρωση του Νέου Κ.Ποιν.Δ., ήδη δε έχει καταργηθεί μετά την κύρωση του Νέου Κώδικα, από 1.7.2019, οριζόταν ότι "Αν μετά την έναρξη της συζήτησης της έφεσης λάβει χώρα διακοπή ή αναβολή αυτής και κατά την νέα συζήτηση ο εκκαλών κατηγορούμενος, αν και κλητεύθηκε νομίμως, δεν εμφανισθεί όπως ορίζεται στην παράγραφο 1, δικάζεται σαν να ήταν παρών". Από τα προεκτεθέντα προκύπτει ότι στον Νέο ΚΠοινΔ, και ειδικότερα στο νέο άρθρο 501 δεν περιλήφθηκε η διάταξη της παρ. 4 του αντίστοιχου άρθρου του προηγούμενου κώδικα, καθόσον θεωρήθηκε ότι η λύση της απόρριψης της έφεσης ως ανυποστήρικτης στις περιπτώσεις αυτές αφενός μεν επιτρέπει στον θέλοντα να δικαστεί κατηγορούμενο να ασκήσει αίτηση ακύρωσης της διαδικασίας, αφετέρου αποτρέπει την αμιγώς διεκπεραιωτική διαδικασία εκδίκασης υποθέσεων, ερήμην του εκκαλούντος, στις οποίες η ουσιαστική συζήτηση πάσχει αντικειμενικά. Στην ίδια κατεύθυνση οδηγεί, άλλωστε και η ρύθμιση του νυν ισχύοντος άρθρου 500 εδ. ζ` ΚΠοινΔ, που θεσπίζει την υποχρέωση αναφοράς στην κλήση ότι "Αν ο κατηγορούμενος δεν εμφανιστεί ή δεν εκπροσωπηθεί νομίμως από συνήγορο στη δικάσιμο ή στη μετ` αναβολή αυτής συζήτηση, η έφεσή του θα απορριφθεί ως ανυποστήρικτη". Από τον συνδυασμό των ανωτέρω διατάξεων προκύπτει ότι στον εκκαλούντα κατηγορούμενο ή τον συνήγορο που τον εκπροσωπεί παρέχεται το δικαίωμα να ζητήσει την αναβολή της δίκης, μεταξύ άλλων και για την περίπτωση του άρθρου 59 ΚΠΔ και ότι σε περίπτωση που ο εκκαλών - κατηγορούμενος δεν εμφανιστεί αυτοπροσώπως ή δια του συνηγόρου του, προς υποστήριξη της έφεσής του, στη μετ` αναβολή δικάσιμο, το Εφετείο, εφόσον δεν συντρέχει περίπτωση οριστικής παύσης ή κήρυξης απαράδεκτης της ποινικής δίωξης, υπό τις προϋποθέσεις της ως άνω διάταξης του άρθρου 368 εδ. β` και γ` ΚΠΔ, ερευνά μόνον αν ο εκκαλών κλητεύθηκε νομίμως και εμπροθέσμως και απορρίπτει την έφεση ως ανυποστήρικτη. Όμως διαφορετική είναι η περίπτωση όταν έχει κριθεί το παραδεκτό της έφεσης, οπότε, κατ' ανάλογη εφαρμογή του άρθρου 502 παρ. 5 ΚΠοινΔ, στη μετ' αναβολή δικάσιμο, δεσμεύεται το Δικαστήριο και οφείλει να εξετάσει την υπόθεση κατ' ουσία, παρά τη μη εμφάνιση ή εκπροσώπηση του εκκαλούντος. Και τούτο, διότι η απόφαση που κρίνει παραδεκτή την έφεση είναι τελειωτική και μη γνήσια προπαρασκευαστική, η οποία δεν μπορεί να ανακληθεί, η δε κρίση για το παραδεκτό της έφεσης έπεται της κρίσης για το ανυποστήρικτο και ως εκ τούτου το δικαστήριο, μετά την κρίση του παραδεκτού, δεν μπορεί να επιστρέψει στο ανυποστήρικτο, αλλά οφείλει να εξετάσει κατ' ουσία την έφεση (πρβλ και ΑΠ 927/2020). Περαιτέρω κατά το άρθρο 510 παρ. 1 ΚΠοινΔ "1. Ως λόγοι για να αναιρεθεί η απόφαση μπορεί να προταθούν μόνο......Η) η παράνομη απόρριψη της έφεσης ως απαράδεκτης (άρθρο 476 ΚΠοινΔ) ή ως ανυποστήρικτης (άρθρο 501 παρ. 1 ΚΠοινΔ), Θ) η υπέρβαση εξουσίας. Υπέρβαση εξουσίας υπάρχει όταν το δικαστήριο άσκησε δικαιοδοσία που δεν του δίνει ο νόμος και ιδίως όταν....". Η υπέρβαση εξουσίας εμφανίζεται με τη θετική και την αρνητική μορφή. Θετική υπέρβαση εξουσίας υπάρχει, όταν το δικαστήριο της ουσίας αποφάσισε για ζήτημα, το οποίο δεν υπαγόταν στη δικαιοδοσία του, ενώ αρνητική, όταν παρέλειψε να αποφασίσει για ζήτημα, για το οποίο είχε υποχρέωση στα πλαίσια της δικαιοδοσίας του (ΑΠ 257/2020, 303/2020).
Γ. Με τον λόγο της αίτησης αναίρεσης ο αναιρεσείων υποστηρίζει ότι το Δικαστήριο, με την απόρριψη της έφεσής του ως ανυποστήρικτης, υπέπεσε στην πλημμέλεια της αρνητικής υπέρβασης εξουσίας, καθόσον όφειλε να προβεί στην κατ' ουσία εξέτασή της, επειδή με προηγούμενη αναβλητική απόφαση είχε κριθεί τυπικά παραδεκτή η έφεσή του.
Δ. Στην προκείμενη περίπτωση από την έρευνα` των στοιχείων της δικογραφίας που παραδεκτά επισκοπούνται από τον Άρειο Πάγο, προκύπτουν τα ακόλουθα : Με την υπ' αριθμ. 3065/1.4.2019 απόφαση του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Θεσσαλονίκης ο ήδη αναιρεσείων κηρύχθηκε ένοχος για την αξιόποινη πράξη, σε βαθμό πλημμελήματος, της παράλειψης υποβολής δήλωσης περιουσιακής κατάστασης και του επιβλήθηκε ποινή φυλάκισης οκτώ (8) μηνών και χρηματική ποινή πεντακοσίων ευρώ. Κατά της απόφασης αυτής άσκησε τη με αριθμ. 355/11.4.2019 έφεση. Με την υπ' αριθμ. 2939/11.12.2019 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Πλημμελημάτων Θεσσαλονίκης, που εκδόθηκε εκπροσωπουμένου του εκκαλούντος από τον συνήγορό του, έγινε τυπικά δεκτή η έφεση, αναβλήθηκε η εκδίκαση κατ' ουσία για κρείσσονες αποδείξεις και ορίστηκε ρητή δικάσιμος η 5.5.2020, κατά την οποίαν η υπόθεση δεν εκδικάστηκε, λόγω των μέτρων πρόληψης της πανδημίας (σχετ. η με αριθ. Δ1α/ΓΠ οικ. 26804 Κ.Υ.Α.). Την ορισθείσα δικάσιμο της 1.9.2020 ζητήθηκε αναβολή, λόγω κωλύματος του συνηγόρου υπεράσπισης και η υπόθεση αναβλήθηκε για τη δικάσιμο της 15.12.2020, η οποία δικάσιμος γνωστοποιήθηκε στον αναγγείλαντα το ως άνω κώλυμα. Κατά τη δικάσιμο αυτή ο αναιρεσείων, τότε εκκαλών, δεν εμφανίστηκε, ούτε εκπροσωπήθηκε από συνήγορο και με την προσβαλλόμενη απόφασή του το Δικαστήριο απέρριψε την έφεσή του ως ανυποστήρικτη και διέταξε την εκτέλεση της εκκαλουμένης απόφασης, κατ' άρθρο 501 παρ. 1 ΚΠοινΔ. Σύμφωνα, όμως με όσα εκτέθηκαν στην πιο πάνω νομική σκέψη, εφόσον η έφεση ήδη είχε κριθεί τυπικά παραδεκτή, το Δικαστήριο όφειλε να εξετάσει κατ' ουσίαν την έφεση και όχι να την απορρίψει ως ανυποστήρικτη. Επομένως, κατέστησε αναιρετέα την προσβαλλόμενη απόφασή του, σύμφωνα με τον προβλεπόμενο στο άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Θ' ΚΠοινΔ λόγο αναίρεσης της υπέρβασης εξουσίας, κατά παραδοχή του μοναδικού σχετικού λόγου της αίτησης αναίρεσης. Κατόπιν τούτων, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση στο σύνολό της και να παραπεμφθεί η υπόθεση για νέα συζήτηση στο Δικαστήριο, που την εξέδωσε, συγκροτούμενο από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως (άρθρο 519 ΚΠοινΔ).
ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ
ΑΝΑΙΡΕΙ την υπ' αριθμ. 1863/2020 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Πλημμελημάτων Θεσσαλονίκης. Και ΠΑΡΑΠΕΜΠΕΙ την υπόθεση για νέα συζήτηση στο ίδιο Δικαστήριο που την εξέδωσε, το οποίο θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως.
Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 13 Ιουλίου 2021.
Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στις 16 Ιουλίου 2021.
Η ΠΡΟΕΔΡΕΥΟΥΣΑ ΑΡΕΟΠΑΓΙΤΗΣ
H ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ