ΠΕΡΙΛΗΨΗ : Η αντικατάσταση του εισαγγελέα κατά τη διάρκεια της συζήτησης συγκεκριμένης υπόθεσης (χωρίς η δίκη να ξεκινήσει από την αρχή) δημιουργεί λόγο απόλυτης ακυρότητας.
Απόφαση 1222 / 2022 (Ε, ΠΟΙΝΙΚΕΣ)
Αριθμός 1222/2022
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ
Ε' Ποινικό Τμήμα
Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Μαρία Βασδέκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Ζαμπέτα Στράτα, Μαρία Λεπενιώτη - Εισηγήτρια, Σοφία Οικονόμου και Παρασκευή Τσούμαρη, Αρεοπαγίτες.
Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 8 Απριλίου 2022, με την παρουσία του Αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου Χαράλαμπου Μωυσίδη, (κωλυομένου του Εισαγγελέως) και του Γραμματέως Γεράσιμου Βάλσαμου, για να δικάσει την αίτηση του αναιρεσείοντος - κατηγορουμένου Β. Α. του Θ., κατοίκου ... ο οποίος εκπροσωπήθηκε από την πληρεξουσία δικηγόρο του Αλεξάνδρα Μαύρου - Τσάκου, για αναίρεση της υπ' αριθμ. 202/2021 αποφάσεως του Πενταμελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης.
Το Πενταμελές Εφετείο Θεσσαλονίκης, με την ως άνω απόφασή του διέταξε όσα λεπτομερώς αναφέρονται σ' αυτή, και ο αναιρεσείων - κατηγορούμενος, ζητάει την αναίρεση της αποφάσεως αυτής για τους λόγους που αναφέρονται στην από 10.10.2021 αίτησή του, που καταχωρίστηκε στο οικείο πινάκιο με αριθμό 1036/2021.
Αφού άκουσε Τον Εισαγγελέα ο οποίος πρότεινε: α) να γίνει δεκτή η προκείμενη αίτηση αναιρέσεως, β) να παραπεμφθεί η υπόθεση για νέα συζήτηση ενώπιον του ιδίου Δικαστηρίου, το οποίο θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως και γ) να επεκταθεί το αναιρετικό αποτέλεσμα της ένδικης αναίρεσης και στους συγκαταδικασθέντες συμμετόχους (1ο και 2ο εκ των κατηγορουμένων), για τις πράξεις του άρθρου 322 και 385 Π.Κ. και τον πληρεξούσιο δικηγόρο του αναιρεσείοντος, που ζήτησε όσα αναφέρονται στα σχετικά πρακτικά.
ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ
Η κρινόμενη από 10/10/2021 αίτηση του Β. Α. του Θ., κατοίκου ... για αναίρεση της υπ'αριθμ. 202/2021 απόφασης του Πενταμελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης, η οποία καταχωρήθηκε καθαρογραμμένη στο, κατ'άρθρο 473 παρ.2 και 3 εδαφ. α του ΚΠοινΔ, ειδικό βιβλίο στις 8/10/2021 και με την οποία ο ως άνω αιτών κηρύχθηκε ένοχος, κατά συναυτουργία, αρπαγής κατ'εξακολούθηση, απόπειρας εκβίασης κατ'εξακολούθηση και χρήσης ναρκωτικών ουσιών και καταδικάστηκε σε συνολική ποινή κάθειρξης πέντε ετών έξι μηνών και δεκαπέντε ημερών, έχει ασκηθεί εμπρόθεσμα και νομότυπα με δήλωση, που επιδόθηκε στον Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου στις 13/10/2021, του πληρεξούσιου δικηγόρου αυτού Λάμπρου Μαργαρίτη, ο οποίος είχε παραστεί στη συζήτηση κατά την οποία εκδόθηκε η προσβαλλόμενη απόφαση (άρθρ.42 παρ.2, 89, 466 παρ.2, 473 παρ.2,3, 474 παρ.1 ΚΠοινΔ). Επομένως είναι παραδεκτή και πρέπει να ερευνηθεί περαιτέρω ως προς την βασιμότητα των λόγων της.
Σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 28 παρ. 2 του κώδικα οργανισμού δικαστηρίων και κατάστασης δικαστικών λειτουργών (Ν.4938/2022), με την οποία διατηρήθηκε αυτούσια η διάταξη του άρθρου 24 παρ.2 του καταργηθέντος Ν. 1756/1988, καθιερώνεται η αρχή του ενιαίου και αδιαίρετου της εισαγγελίας, που σημαίνει ότι κάθε μέλος της εισαγγελίας ενεργεί ως εκπρόσωπός της, χωρίς να ενδιαφέρει το συγκεκριμένο πρόσωπο που εμφανίζεται σε κάθε ενέργεια ή και κατά τη διάρκεια της ίδιας ενέργειας.
Εξάλλου, σύμφωνα με τα άρθρα 27, 43, 30, 344, 333-367, 502 παρ.1, 515 παρ.1 και 2 ΚΠοινΔ, η λειτουργική αρμοδιότητα του Εισαγγελέα στα πλαίσια της ποινικής δίκης δεν εξαντλείται στην κίνηση της ποινικής δίωξης, στο γεγονός δηλαδή ότι αυτός προκαλεί την έναρξη της σχετικής ποινικής δίκης, αλλά υποχρεούται να εκπροσωπήσει την κατηγορία σε όλη τη διάρκειά της μέχρι την οριστική κρίση, και δη να παρίσταται υποχρεωτικά στη διαδικασία στο ακροατήριο σε όλα τα ποινικά δικαστήρια, έχοντας την υποχρέωση να συμβάλλει στην αναζήτηση και ανεύρεση της αλήθειας, να ενεργεί στην ποινική δίκη όχι μόνο κατά αλλά και υπέρ του κατηγορουμένου, να αναζητεί τα στοιχεία της ενοχής, όσο και εκείνα που θεμελιώνουν την αθωότητά του. Ενόψει αυτής της αποστολής του εισαγγελέα και του ρόλου του στην απονομή της δικαιοσύνης, πρέπει να γίνει δεκτό ότι η αρχή του ενιαίου και αδιαίρετου της εισαγγελικής αρχής κάμπτεται και δεν εφαρμόζεται στην περίπτωση αναπλήρωσης κατά τη διάρκεια και εφόσον εξελίσσεται η διαδικασία στο ακροατήριο για συγκεκριμένη υπόθεση, με αποτέλεσμα να μην μπορεί κατά τη διάρκεια της συζήτησης της ίδιας υπόθεσης να αναπληρωθεί ο εισαγγελέας της έδρας που συμμετείχε ήδη στην ακροαματική διαδικασία με άλλον εισαγγελέα. Κατ` ακολουθία των ανωτέρω εκτεθέντων, η διάταξη του άρθρου 171 παρ. 1 περ. β` ΚΠοινΔ, η οποία επιτάσσει, με ποινή απόλυτης ακυρότητας, την υποχρεωτική συμμετοχή του εισαγγελέα στη διαδικασία στο ακροατήριο, δεν σημαίνει απλώς την παρουσία ενός όποιου εκπροσώπου της εισαγγελικής αρχής, αλλά επιβάλλει την παρουσία του ίδιου εισαγγελέα σε όλη τη διάρκεια της συζήτησης για μία συγκεκριμένη υπόθεση, έτσι ώστε η αντικατάστασή του κατά τη διάρκεια της συζήτησης για την υπόθεση αυτή να δημιουργεί λόγο απόλυτης ακυρότητας και να ιδρύει τον από το άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Α`ΚΠοινΔ λόγο αναίρεσης (ΑΠ 555/2005, ΑΠ 1455/2019).
Στην προκείμενη περίπτωση, όπως προκύπτει από τα πρακτικά της προσβαλλόμενης απόφασης, στην πρώτη συνεδρίαση (1/6/2021) του Πενταμελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης στη σύνθεση του Δικαστηρίου συμμετείχε ο Εισαγγελέας Βασίλειος Φλωρίδης. Κατ` αυτήν εκφωνήθηκαν τα ονόματα των κατηγορουμένων οι οποίοι εμφανίστηκαν και ρωτήθηκαν από τον Πρόεδρο για τα στοιχεία της ταυτότητάς τους. Ακολούθως ,επειδή ο δεύτερος κατηγορούμενος αγνοούσε την ελληνική γλώσσα και μιλούσε την ρωσική γλώσσα, δόθηκε ο λόγος στον Εισαγγελέα σχετικά με το ζήτημα διορισμού ή μη διερμηνέα, ο οποίος και πρότεινε τον διορισμό διερμηνέα της ρωσικής γλώσσας. Προς τούτο ο Πρόεδρος του Δικαστηρίου διόρισε την Ε. Μ. διερμηνέα, η οποία επικαλούμενη την τιμή και την συνείδησή της σύμφωνα με την διάταξη του άρθρου 236 ΚΠοινΔ, διαβεβαίωσε ότι θα μεταφράσει με ακρίβεια και πιστότητα από την ρωσική στην ελληνική γλώσσα και αντίστροφα. Στη συνέχεια ο ως άνω Εισαγγελέας ζήτησε να διακοπεί η συζήτηση της υπόθεσης για την επομένη ημέρα διότι, όπως κατά λέξη αναφέρεται στην προσβαλλόμενη απόφαση, "συντρέχουν σοβαροί λόγοι ευπρέπειας που επιβάλλουν την αποχή του από την άσκηση των καθηκόντων του στην παραπάνω υπόθεση". Κατά την μετά τη διακοπή συνεδρίαση του Δικαστηρίου (2/6/2021), παρά το γεγονός ότι δεν έγινε μνεία ότι ελήφθη απόφαση του συνεδριάζοντος ως συμβουλίου δικαστηρίου περί αποδοχής της δήλωσης αποχής, (άρθρο 23 ΚΠΔ), ο εν λόγω Εισαγγελέας αντικαταστάθηκε από τον κληρωθέντα ως νόμιμο αναπληρωτή του Εισαγγελέα Λεωνίδα Νικολόπουλο, με την παρουσία του οποίου συνεχίστηκε η συζήτηση μέχρι την έκδοση απόφασης, χωρίς το Δικαστήριο να ξεκινήσει από την αρχή τη δίκη. Έτσι, όμως, με τη μη συμμετοχή του ίδιου εισαγγελέα κατά τη διάρκεια της όλης συζήτησης στο ακροατήριο μέχρι και την έκδοση της απόφασης, παραβιάστηκε η διάταξη του άρθρου 171 παρ. 1 περ. β` ΚΠοινΔ και επήλθε απόλυτη ακυρότητα της διαδικασίας στο ακροατήριο.
Κατόπιν τούτων, κατά παραδοχή του συναφούς από το άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Α` του ΚΠοινΔ λόγου αναίρεσης και αφού παρέλκει η έρευνα των λοιπών λόγων, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση για νέα συζήτηση στο ίδιο δικαστήριο, συντιθέμενο από άλλους δικαστές εκτός από εκείνους, οι οποίοι είχαν δικάσει προηγουμένως (519 ΚΠοινΔ).
Το ευεργετικό αποτέλεσμα της ένδικης αναίρεσης, πρέπει, κατ` άρθρο 469 του ΚΠοινΔ, να επεκταθεί στους συμμετόχους συγκαταδικασθέντες του αιτούντος στις δύο πρώτες πράξεις (322, 385 ΠΚ) Μ. Λ. του Γ. και G. R. του B., οι οποίο δεν άσκησαν το ένδικο μέσο της αναίρεσης εντός της νόμιμης προθεσμίας, αφού ο προταθείς ως άνω βάσιμος αναιρετικός λόγος δεν αναφέρεται αποκλειστικά στο πρόσωπο του αναιρεσείοντα.
ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ
Αναιρεί την υπ` αρ. 202/2021 απόφαση του Πενταμελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης.
Παραπέμπει την υπόθεση για νέα συζήτηση ενώπιον του ιδίου Δικαστηρίου, το οποίο θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως Επεκτείνει το αναιρετικό ως άνω αποτέλεσμα της ένδικης αναίρεσης και στους συμμετόχους συγκαταδικασθέντες του αναιρεσείοντα στις δύο πρώτες πράξεις (322, 385 ΠΚ) Μ. Λ. του Γ. και G. R. του B..
ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 14 Ιουλίου 2022.
ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 23 Σεπτεμβρίου 2022.
Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ