ΠΕΡΙΛΗΨΗ : Η ανάκληση της υποβληθείσης εγκλήσεως καθιερούται από τον νόμο ως λόγος εξαλείψεως του αξιοποίνου (άρθρο 117 παρ. 1 του ΠΚ), ένεκα του οποίου παύει οριστικά η ποινική δίωξη [(άρθρο 117 παρ. 3 του ΠΚ σε συνδυασμό με το άρθρο 368 περ. β΄ του ΚΠοινΔ (Ολ ΑΠ 1/2007, Ολ ΑΠ 2/2007)], απαγγελία, δε, καταδίκης για κατ’ έγκληση διωκόμενο έγκλημα, παρά τη γενομένη σύννομη ανάκλησή της, συνιστά υπέρβαση εξουσίας.

-Αποδοχή της ανάκλησης,  ενυπάρχει και υπό το σχήμα της σιωπής (ΑΠ 554/2015).

-Η  ανάκληση  , ενώ ήταν  νομικώς αδιάφορη όταν έλαβε χώρα, εξαιτίας του χαρακτήρος της αξιόποινης πράξης της απάτης, ως αυτεπαγγέλτως διωκομένης, ανεβίωσε και προσέλαβε έννομη σημασία, μετά την τροπή του εγκλήματος σε διωκόμενο κατ’ έγκληση, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 405 παρ. 1 του νέου Ποινικού Κώδικα.

Απόφαση 1680 / 2022    (ΣΤ, ΠΟΙΝΙΚΕΣ)

ΑΡΙΘΜΟΣ 1680/2022

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

ΣΤ' ΠΟΙΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Γρηγόριο Κουτσοκώστα, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Ελένη Φραγκάκη, Πηνελόπη Παρτσαλίδου-Κομνηνού, Ελένη Κατσούλη και Δημήτριο Τράγκα-Εισηγητή, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 7 Δεκεμβρίου 2021, με την παρουσία της Αντεισαγγελέως του Αρείου Πάγου Αναστασίας Μασούρα (γιατί κωλύεται ο Εισαγγελέας του Αρείου Πάγου) και του Γραμματέως Χαράλαμπου Αθανασίου, για να δικάσει την αίτηση του αναιρεσείοντα - κατηγορουμένου Ι. Κ. του Ε., κατοίκου ... που εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Χρήστο Μαρκογιαννάκη, περί αναιρέσεως της υπ' αριθ. 725/2020 αποφάσεως του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Χανίων.

Το Τριμελές Πλημμελειοδικείο Χανίων, με την ως άνω απόφασή του διέταξε όσα λεπτομερώς αναφέρονται σ' αυτή, και ο αναιρεσείων -κατηγορούμενος ζητεί την αναίρεση αυτής, για τους λόγους που αναφέρονται στην από 7-9-2020 αίτησή του αναίρεσης, η οποία καταχωρίστηκε στο οικείο πινάκιο με τον αριθμό 983/2020.

Αφού άκουσε Την Αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου, που πρότεινε να γίνει δεκτή η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης, εφόσον δε η προσβαλλόμενη απόφαση αναιρεθεί, να παύσει οριστικά η εναντίον του κατηγορουμένου ασκηθείσα ποινική δίωξη για την πράξη της απάτης και τον πληρεξούσιο δικηγόρο του αναιρεσείοντα, που ζήτησε όσα αναφέρονται στα σχετικά πρακτικά,

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Η κρινόμενη από 7/9/2020 και με αριθμ. πρωτ. 6/7-9-2020 αίτηση του Ι. Κ. του Ε. και της Ε., κατοίκου ... για αναίρεση της 725/8-7-2020 απόφασης του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Χανίων, με την οποία ο αναιρεσείων κηρύχθηκε ένοχος για την αξιόποινη πράξη της απάτης, και του επιβλήθηκε ποινή φυλάκισης οκτώ (8) μηνών (ανασταλείσα επί τριετία), ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα, περιέχει, δε, λόγους αναίρεσης από το άρθρο 510 παρ.1 στοιχ. Θ'(πρώην Η') και Δ' του ΚΠοινΔ (υπέρβαση εξουσίας και έλλειψη ειδικής και εμπεριστατωμένης αιτιολογίας), και, συνακόλουθα, είναι παραδεκτή. Υπέρβαση εξουσίας, που στοιχειοθετεί λόγο αναίρεσης από το άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Θ' εδ. γ του ΚΠοινΔ υπάρχει και όταν το δικαστήριο καταδίκασε τον κατηγορούμενο για έγκλημα για το οποίο δεν υποβλήθηκε η απαιτούμενη αίτηση ή έγκληση. Έλλειψη της απαιτούμενης έγκλησης υπάρχει και όταν αυτή δεν είναι νομότυπη, είτε γιατί δεν υποβλήθηκε εντός της οριζομένης προθεσμίας, είτε διότι υποβλήθηκε από μη δικαιούμενο πρόσωπο, είτε από πληρεξούσιο, ο οποίος δεν είχε την απαραίτητη προς τούτο εντολή. Προκειμένου για έγκλημα κατ' έγκληση διωκόμενο, η ύπαρξη της εγκλήσεως ερευνάται αυτεπαγγέλτως από το Δικαστήριο, το οποίο αν διαπιστώσει ότι δεν υποβλήθηκε έγκληση οφείλει να κηρύξει την ποινική δίωξη απαράδεκτη, διαφορετικά υπερβαίνει την εξουσία του (ΑΠ 630/2020, ΑΠ 1071/2019). Η ανάκληση της υποβληθείσης εγκλήσεως καθιερούται από τον νόμο ως λόγος εξαλείψεως του αξιοποίνου (άρθρο 117 παρ. 1 του ΠΚ), ένεκα του οποίου παύει οριστικά η ποινική δίωξη [(άρθρο 117 παρ. 3 του ΠΚ σε συνδυασμό με το άρθρο 368 περ. β' του ΚΠοινΔ (Ολ ΑΠ 1/2007, Ολ ΑΠ 2/2007)], απαγγελία, δε, καταδίκης για κατ' έγκληση διωκόμενο έγκλημα, παρά τη γενομένη σύννομη ανάκλησή της, συνιστά υπέρβαση εξουσίας. Στην προκειμένη περίπτωση, από τα παραδεκτώς επισκοπούμενα για τις ανάγκες του αναιρετικού ελέγχου έγγραφα της δικογραφίας προκύπτουν τα ακόλουθα: Το Τριμελές Πλημμελειοδικείο Χανίων, που δίκασε κατ' έφεση, μετά από εκτίμηση και αξιολόγηση των κατ' είδος αναφερομένων στην προσβαλλομένη απόφαση αποδεικτικών μέσων, και με βάση το σκεπτικό που διαλαμβάνεται στην ως άνω απόφαση, κήρυξε ένοχο τον αναιρεσείοντα κατηγορούμενο του ότι "στα ….., ενεργώντας με πρόθεση, με σκοπό να αποκομίσει ο ίδιος παράνομο περιουσιακό όφελος έβλαψε ξένη περιουσία, πείθοντας κάποιον σε πράξη με την εν γνώσει παράσταση ψευδών σαν αληθινών και ειδικότερα, με τον ανωτέρω σκοπό στις 2-09-2015 και περί ώρα 18:15' εμφανίστηκε στην ηλικιωμένη Χ. Χ. του Γ., και προσποιούμενος ότι ονομάζεται Π. και ότι ενεργεί για λογαριασμό της εφορίας, της απέσπασε το χρηματικό ποσό των τριακοσίων ευρώ (300,00€), λέγοντάς της, ότι η κόρη της θα έπαιρνε κάποιο χρηματικό ποσό από την εφορία ως επιστροφή φόρου, αποκομίζοντας έτσι ο κατηγορούμενος, ως είχε σκοπό, παράνομο περιουσιακό όφελος ποσού τριακοσίων ευρώ (300,00€), με αντίστοιχη ισόποση ζημία της εγκαλούσας". Στη συνέχεια το ειρημένο Δικαστήριο, για την προεκτεθείσα αξιόποινη πράξη (της απάτης), και κατ' εφαρμογή της διάταξης του άρθρου 386 παρ.1 εδ.α' του ΠΚ, επέβαλε στον αναιρεσείοντα-κατηγορούμενο την ποινή της φυλάκισης οκτώ (8) μηνών, την οποία ανέστειλε επί μία τριετία. Όμως, η εγκαλούσα Χ. Χ., ενώ όταν εξετάσθηκε ως μάρτυρας (στα πλαίσια της αστυνομικής προανάκρισης) στις 3/9/2015 ενώπιον των αρμοδίων αστυνομικών-ανακριτικών υπαλλήλων της Υ.Α Χανίων εξέφρασε τη βούληση προς ποινική δίωξη του τότε άγνωστου δράστη, για τη σε βάρος της διαπραχθείσα απάτη, στην ένορκη κατάθεσή της της 9/10/2015 ενώπιον, και πάλι, των αρμοδίων αστυνομικών-ανακριτικών υπαλλήλων της μνησθείσης υπηρεσίας, αφ' ενός μεν αναγνώρισε τον υπαίτιο της ανωτέρω πράξης στο πρόσωπο του αναιρεσείοντος, αφ' ετέρου, δε, δήλωσε ότι δεν επιθυμεί την ποινική δίωξη του τελευταίου, και, συνακόλουθα, ανεκάλεσε την ειρημένη έγκλησή της. Η προδιαληφθείσα ανάκληση, νομικώς αδιάφορη όταν έλαβε χώρα, εξαιτίας του χαρακτήρος της αξιόποινης πράξης της απάτης, ως αυτεπαγγέλτως διωκομένης, ανεβίωσε και προσέλαβε έννομη σημασία, μετά την τροπή του εγκλήματος σε διωκόμενο κατ' έγκληση, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 405 παρ. 1 του νέου Ποινικού Κώδικα. Με τα δεδομένα αυτά το Τριμελές Πλημμελειοδικείο Χανίων, που δίκασε ως δευτεροβάθμιο δικαστήριο, υπερέβη την εξουσία του, αφού καταδίκασε τον αναιρεσείοντα βάσει ανακληθείσης εγκλήσεως, το ότι, δε ο τελευταίος εσίγησε ενώπιον του Δικαστηρίου της ουσίας, αναφορικά με τα συνιστώντα την υπέρβαση περιστατικά, δεν τον εμποδίζει στην προβολή του σχετικού αναιρετικού (από το άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Θ' του ΚΠοινΔ) λόγου (άρθρο 510 παρ. 2 του ΚΠοινΔ), ενώ, επιπλέον, δεν συνεπάγεται απουσία αποδοχής της ανάκλησης, που ενυπάρχει και υπό το σχήμα της σιωπής (ΑΠ 554/2015). Κατά συνέπεια, ο σχετικός (πρώτος) λόγος της αίτησης αναίρεσης από το άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Θ' του ΚΠοινΔ είναι βάσιμος. Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω και, αφού παρέλκει, ως αλυσιτελής, η έρευνα του δευτέρου λόγου της κρινόμενης αίτησης (έλλειψης ειδικής και εμπεριστατωμένης αιτιολογίας), πρέπει, δεκτού γενομένου του κατά τα άνω πρώτου λόγου αναίρεσης, να αναιρεθεί η προσβαλλομένη απόφαση ως προς την καταδικαστική αυτής διάταξη σε βάρος του κατηγορουμένου αναιρεσείοντος για την πράξη της απάτης σε βάρος της εγκαλούσας Χ. Χ. του Γ., που φέρεται ότι τελέστηκε στα ….. στις 2/9/2015, κατά τα οριζόμενα ειδικότερον στο διατακτικό, και να παραπεμφθεί η υπόθεση (εν σχέσει πάντοτε με την ως άνω πράξη) στο ίδιο δικαστήριο, που εξέδωσε την προσβαλλομένη απόφαση, του οποίου η συγκρότηση θα γίνει από άλλους δικαστές εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως, ώστε αυτό να παύσει οριστικά την κατά του κατηγορουμένου - αναιρεσείοντος ποινική δίωξη, λόγω ανακλήσεως της από 3/9/2015 εγκλήσεως εκ μέρους της προεκτεθείσης εγκαλούσας και συγκεκριμένα για το ότι "στα …., ενεργώντας με πρόθεση, με σκοπό να αποκομίσει ο ίδιος παράνομο περιουσιακό όφελος έβλαψε ξένη περιουσία, πείθοντας κάποιον σε πράξη με την εν γνώσει παράσταση ψευδών γεγονότων σαν αληθινών και ειδικότερα, με τον ανωτέρω σκοπό στις 2-09-2015 και περί ώρα 18:15' εμφανίστηκε στην ηλικιωμένη Χ. Χ. του Γ., και προσποιούμενος ότι ονομάζεται Π. και ότι ενεργεί για λογαριασμό της εφορίας, της απέσπασε το χρηματικό ποσό των τριακοσίων ευρώ (300,00€), λέγοντάς της, ότι η κόρη της θα έπαιρνε κάποιο χρηματικό ποσό από την εφορία ως επιστροφή φόρου, αποκομίζοντας έτσι ο κατηγορούμενος, ως είχε σκοπό, παράνομο περιουσιακό όφελος ποσού τριακοσίων ευρώ (300,00€), με αντίστοιχη ισόποση ζημία της εγκαλούσας".

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 725/8-7-2020 απόφαση του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Χανίων ως προς την καταδικαστική αυτής διάταξη σε βάρος του κατηγορουμένου αναιρεσείοντος Ι. Κ. του Ε., κατοίκου ... και συγκεκριμένα για το ότι "στα …., ενεργώντας με πρόθεση, με σκοπό να αποκομίσει ο ίδιος παράνομο περιουσιακό όφελος έβλαψε ξένη περιουσία, πείθοντας κάποιον σε πράξη με την εν γνώσει παράσταση ψευδών γεγονότων σαν αληθινών και ειδικότερα, με τον ανωτέρω σκοπό στις 2-09-2015 και περί ώρα 18:15' εμφανίστηκε στην ηλικιωμένη Χ. Χ. του Γ., και προσποιούμενος ότι ονομάζεται Π. και ότι ενεργεί για λογαριασμό της εφορίας, της απέσπασε το χρηματικό ποσό των τριακοσίων ευρώ (300,00€), λέγοντάς της, ότι η κόρη της θα έπαιρνε κάποιο χρηματικό ποσό από την εφορία ως επιστροφή φόρου, αποκομίζοντας έτσι ο κατηγορούμενος, ως είχε σκοπό, παράνομο περιουσιακό όφελος ποσού τριακοσίων ευρώ (300,00€), με αντίστοιχη ισόποση ζημία της εγκαλούσας".

Παραπέμπει την υπόθεση κατά το αναιρεθέν μέρος στο ίδιο Δικαστήριο (Τριμελές Πλημμελειοδικείο Χανίων), το οποίο θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως, προκειμένου να παύσει οριστικά την κατά του κατηγορουμένου αναιρεσείοντος ποινική δίωξη λόγω ανάκλησης της από 3/9/2015 εγκλήσεως εκ μέρους της εγκαλούσας Χ. Χ. του Γ. για την πράξη, που αναφέρεται στο σκεπτικό της παρούσας.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 13 Απριλίου 2022.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ Και τούτου αποχωρήσαντος από την υπηρεσία η αρχαιότερη της συνθέσεως Αρεοπαγίτης και ήδη Αντιπρόεδρος του Αρείου Πάγου

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στις 19 Δεκεμβρίου 2022.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ         Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ