ΠΕΡΙΛΗΨΗ : Συγχώνευση ποινών. (Άρθρο 551ΚΠΔ). Στην περίπτωση που μεταξύ των προς εκτέλεση αποφάσεων υπάρχει και απόφαση που αμετάκλητα έχει καθορίσει συνολική ποινή για τον καθορισμό της νέας συνολικής ποινής λαμβάνεται ως βάση η καθορισθείσα συνολική ποινή ,αν αυτή είναι βαρύτερη από τις ποινές που επιβλήθηκαν με τις άλλες αποφάσεις. Όταν η καθορισθείσα συνολική ποινή δεν είναι η βαρύτερη και δεν πρόκειται να αποτελέσει τη βάση της νέας επιμέτρησης, αλλά πρέπει να συγχωνευθεί με άλλη βαρύτερη, τότε διασπάται και συγχωνεύονται οι επιμέρους ποινές, με τον περιορισμό ότι δεν μπορεί να ληφθεί από αυτές μεγαλύτερο χρονικό διάστημά για το σχηματισμό νέας συνολικής ποινής από αυτό που είχε ληφθεί προηγουμένως (ΑΠ 1516/2022, ΑΠ 1282/2016). Το δικαστήριο που επιλαμβάνεται του καθορισμού της συνολικής ποινής κατά το άρθρο 551 του ΚΠοινΔ  προβαίνει μόνο στον καθορισμό της συνολικής ποινής και δεν έχει την εξουσία να προβεί σε νέα κρίση, ήτοι σε τροποποίηση των κατ’ ιδίαν αποφάσεων, με τις οποίες επιβλήθηκαν οι συντρέχουσες ποινές, αν δε παρά ταύτα το πράξει  δημιουργείται λόγος αναίρεσης για υπέρβαση εξουσίας.

Αριθμός 1368/2023

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Ζ’ ΠΟΙΝΙΚΟ ΤΜΗΜΑ

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές Γεώργιο Χριστοδούλου, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Μαρία Βάρκα. Αλεξάνδρα Αποστολάκη, Ελευθέριο Σισμανίδη και Αικατερίνη Χονδρορίζου - Εισηγήτρια, Αρεοπαγίτες Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 20 Σεπτεμβρίου 2023. με την παρουσία της Αντεισαγγελέως του Αρείου Πάγου Ευσταθίας Καπαγιάννη (γιατί κωλύεται ο Εισαγγελέας) και της Γραμματέα  Ευθυμίας Καλογεροπούλου, για να δικάσει την αίτηση του αναιρεσείοντος κατηγορουμένου  …………., κρατούμενου στο Σωφρονιστικό Κ Κ Θεσσαλονίκης ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Δημήτριο Ντούρτα, ο οποίος διορίστηκε με την υπ’ αριθμ 331/2023 απόφαση του Πρωτοδικείου Αθηνών για αναίρεση της υπ' αριθμ 287/2023 αποφάσεως του Μονομελούς Εφετείου Κακουργημάτων Θεσσαλονίκης.

Το Μονομελές Εφετείο Κακουργημάτων Θεσσαλονίκης με την ως άνω απόφασή του διέταξε όσα λεπτομερώς αναφέρονται σ αυτή, και ο αναιρεσείων κατηγορούμενος ζητεί την αναίρεση αυτής, για τους λόγους που αναφέρονται στην από 06.04.2023 αίτηση του αναιρέσεως, η οποία ασκήθηκε ενώπιον του Διευθυντού του Σωφρονιστικού Κ Κ. Θεσσαλονίκης,  ……, έλαβε αριθμό 31/2023 και η οποία καταχωρίστηκε στο οικείο πινάκιο με τον αριθμό 395/2023.

Αφού άκουσε

Την Αντεισαγγελέα, που πρότεινε να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση για νέα συζήτηση στο ίδιο Δικαστήριο, το οποίο θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές, εκτός από αυτούς που δίκασαν προηγουμένως και τον διορισθέντα με απόφαση πληρεξούσιο δικηγόρο του αναιρεσείοντος που ζήτησε όσα αναφέρονται στα σχετικά πρακτικά.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Η κρινόμενη από 6-4-2023 με αριθμό 31/2023 αίτηση με την οποία ο αναιρεσείων ζητεί, την αναίρεση της υπ’ αριθμ. 287/2023 απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Κακ/των Θεσσαλονίκης, με την οποία καθορίστηκε συνολική ποινή πρόσκαιρης κάθειρξης, που πρέπει να εκτιθεί από αυτόν, οκτώ (8) ετών και οκτώ (8) μηνών, ασκήθηκε νομότυπα, αυτοπροσώπως από τον ίδιο με δήλωσή του στον Διευθυντή του Γενικού Καταστήματος Κράτησης Θεσσαλονίκης, όπου κρατείται, συνταχθείσης σχετικής εκθέσεως, και εμπρόθεσμα στις 6-4-2023, πριν την καταχώρησή της στο ειδικό βιβλίο (καταχώριση της προσβαλλόμενης απόφασης, στο, κατά το άρθρο 473 παρ,2 και 3 εδ. α' του ΚΠΔ, βιβλίο στις 16-5-2023), από πρόσωπο που είχε το σχετικό έννομο συμφέρον και κατά απόφασης υποκείμενης στο συγκεκριμένο ένδικο μέσο, σύμφωνα με τα άρθρα 462 πσρ.1, 464, 466 παρ.1, 473 παρ.2 και 3, 504 παρ 1. 505 παρ 1. 551 παρ.5 ΚΠΔ. και περιλαμβάνει ορισμένο λόγο, της εσφαλμένης ερμηνείας και εφαρμογής ουσιαστικής ποινικής διάταξης (άρθρ. 510 παρ 1 στοιχ. Ε' του  ΚΠοινΔ). Επομένως, είναι παραδεκτή και πρέπει να ερευνηθεί περαιτέρω, ως προς την ουσιαστική βασιμότητα του προβαλλόμενου με αυτήν λόγου.

Από τη διάταξη του άρθρου 510 παρ 1 στοιχ Ε' του ΚΠοινΔ προκύπτει ότι λόγο αναίρεσης της απόφασης αποτελεί η εσφαλμένη ερμηνεία ή εφαρμογή ουσιαστικής ποινικής διάταξης. Εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή ουσιαστικής ποινικής διάταξης υπάρχει όταν το δικαστήριο της ουσίας αποδίδει στην ερμηνευόμενη ή εφαρμοζόμενη ουσιαστική ποινική διάταξη διαφορετική έννοια από εκείνη που πραγματικά έχει ή όταν τα πραγματικά περιστατικά που δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν, τα υπάγει σε διάταξη που δεν αρμόζει στη συγκεκριμένη περίπτωση, παραβιάζοντας έτσι ευθέως το νόμο (Α,Π,1516/2022, Α.Π 85/2021, ΑΠ 799/2020). Περαιτέρω, κατά τη διάταξη του άρθρου 551 του ισχύοντος από την 1η-7-2019 νέου ΚΠοινΔ, οι διατάξεις του οποίου, κατά το μέρος που αφορούν στον καθορισμό συνολικής ποινής, είναι ουσιαστικές, «1 Αν πρόκειται να εκτελεστούν κατά του ίδιου προσώπου περισσότερες καταδικαστικές αποφάσεις για διαφορετικά εγκλήματα που συρρέουν, εφαρμόζονται οι ορισμοί του Ποινικού Κώδικα για τη συρροή. 2 Αν στις καταδίκες που απαγγέλθηκαν η κατά την επόμενη παράγραφο ποινή βάσης επιβλήθηκε από το τριμελές ή μονομελές πλημμελειοδικείο, αρμόδιο για να καθορίσει τη συνολική ποινή που πρέπει να εκτιθεί είναι το μονομελές πλημμελειοδικείο Σε κάθε άλλη περίπτωση αρμόδιο είναι το μονομελές εφετείο 3 Για τον καθορισμό της συνολικής ποινής ως ποινή βάσης λαμβάνεται υπόψη η βαρύτερη από αυτές, σε περίπτωση δε ίσης διάρκειας αυτών λαμβάνεται υπόψη η νεότερη απόφαση. Αν μεταξύ των προς εκτέλεση αποφάσεων υπάρχει και απόφαση που αμετάκλητα έχει καθορίσει συνολική ποινή για τον καθορισμό της νέας συνολικής ποινής λαμβάνεται ως βάση η καθορισθείσα συνολική ποινή, αν αυτή είναι βαρύτερη από τις ποινές που επιβλήθηκαν με τις άλλες αποφάσεις. Στην περίπτωση αυτή για τον καθορισμό της κατά την προηγούμενη παράγραφο αρμοδιότητας λαμβάνεται υπόψη και η απόφαση που έχει καθορίσει την συνολική ποινή. 4. Η αίτηση για καθορισμό συνολικής ποινής υποβάλλεται στον αρμόδιο εισαγγελέα αυτοπροσώπως ή από συνήγορο που έχει ειδική εντολή γι’ αυτό. Εκείνος που καταδικάστηκε κλητεύεται και αν κρατείται, δεν προσάγεται στο δικαστήριο, μπορεί, όμως, να αντιπροσωπευθεί με συνήγορο διοριζόμενο κατά τους όρους του άρθρου 42 παρ 2. 5. Το δικαστήριο αποφαίνεται αφού ακούσει τον καταδικασμένο ή τον συνήγορο του, αν είναι παρόντες, καθώς και τον εισαγγελέα. Κατά της απόφασης επιτρέπεται αναίρεση στον καταδικασμένο και τον εισαγγελέα». Από την ως άνω διάταξη του εδαφίου β' της παραγράφου 3 του παραπάνω άρθρου 551 του ΚΠοινΔ, κατά την οποία στην περίπτωση που μεταξύ των προς εκτέλεση αποφάσεων υπάρχει και απόφαση που αμετάκλητα έχει καθορίσει συνολική ποινή για τον καθορισμό της νέας συνολικής ποινής λαμβάνεται ως βάση η καθορισθείσα συνολική ποινή αν αυτή είναι βαρύτερη από τις ποινές που επιβλήθηκαν με τις άλλες αποφάσεις συνάγεται ότι όταν η καθορισθείσα συνολική ποινή δεν είναι η βαρύτερη και δεν πρόκειται να αποτελέσει τη βάση της νέας επιμέτρησης, αλλά πρέπει να συγχωνευθεί με άλλη βαρύτερη, τότε διασπάται και συγχωνεύονται οι επιμέρους ποινές με τον περιορισμό ότι δεν μπορεί να ληφθεί από αυτές μεγαλύτερο χρονικό διάστημά για το σχηματισμό νέας συνολικής ποινής από αυτό που είχε ληφθεί προηγουμένως (Α Π 1516/2022 Α Π 1282/2016). Εξάλλου, το δικαστήριο που επιλαμβάνεται του καθορισμού της συνολικής ποινής κατά το άρθρο 551 του ΚΠοινΔ  προβαίνει μόνο στον καθορισμό της συνολικής ποινής και δεν έχει την εξουσία να προβεί σε νέα κρίση, ήτοι σε τροποποίηση των κατ’ ιδίαν αποφάσεων, με τις οποίες επιβλήθηκαν οι συντρέχουσες ποινές, αν δε παρά ταύτα το πράξει  δημιουργείται λόγος αναίρεσης για υπέρβαση εξουσίας. Περαιτέρω, σύμφωνα με το άρθρο 94 παρ 1 του νέου ΠΚ, «Κατά του υπαιτίου δυο ή περισσότερων εγκλημάτων που τελέστηκαν με περισσότερες πράξεις και τιμωρούνται με πρόσκαιρες στερητικές της ελευθερίας ποινές, επιβάλλεται, μετά την επιμέτρησή τους, συνολική ποινή, η οποία αποτελείται από τη βαρύτερη από τις συντρέχουσες ποινές επαυξημένη.  Αν οι συντρέχουσες ποινές είναι του ίδιου είδους και ίσης διάρκειας, η συνολική ποινή σχηματίζεται με την επαύξηση μιας από αυτές.  Η επαύξηση της βαρύτερης ποινής για κάθε μία από τις συντρέχουσες ποινές δεν μπορεί να είναι μεγαλύτερη από το ένα δεύτερο κάθε συντρέχουσας ποινής, ούτε μπορεί η συνολική ποινή να ξεπεράσει τα είκοσι έτη, όταν η βαρύτερη ποινή είναι κάθειρξη και τα οκτώ έτη όταν πρόκειται για φυλάκιση». Η διάταξη αυτή είναι ευμενέστερη, σε σχέση με την αντίστοιχη του ισχύσαντος μέχρι την 30η-6-2019 ΠΚ καθόσον με αυτή: α) καταργήθηκε το ελάχιστο όριο επαύξησης της ποινής βάσης για κάθε συντρέχουσα ποινή, β) το ανώτατο όριο της επαύξησης μειώθηκε στο ένα δεύτερο, από τα τρία τέταρτα, κάθε συντρέχουσας ποινής και γ) μειώθηκαν τα ανώτατα όρια της συνολικής ποινής από τα είκοσι πέντε έτη στα είκοσι (έτη) στην περίπτωση της κάθειρξης και από τα δέκα έτη σε οκτώ (έτη) στην περίπτωση της φυλάκισης (Α Π.1516/2022, ΑΠ 4/2021 Α Π 971/ 2021) Εξάλλου, κατά τη διάταξη του άρθρου 97 του νέου ΠΚ, οι διατάξεις του άρθρου 94 παρ 1 Π Κ εφαρμόζονται και όταν κάποιος προτού εκτιθεί ολοκληρωτικά ή παραγραφεί ή χαριστεί η ποινή που του επιβλήθηκε για κάποια αξιόποινη πράξη καταδικαστεί για άλλη αξιόποινη, οποτεδήποτε και αν τελέστηκε αυτή (Α Π 1516/2022). Στην προκειμένη περίπτωση, από την επιτρεπτή, για τις ανάγκες του αναιρετικού ελέγχου, επισκόπηση της προσβαλλόμενης απόφασης, προκύπτουν τα ακόλουθα. Με την υπ' αριθ πρωτ 1903 από 30-1-2023, εγχειρισθείσα στον Εισαγγελέα Εφετών Θεσσαλονίκης, αίτησή του ο κατάδικος ήδη αναιρεσείων ζήτησε τη συγχώνευση και τον καθορισμό συνολικής στερητικής της ελευθερίας ποινής δύο καταδικαστικών σε βάρος του αποφάσεων και συγκεκριμένα α)της υπ' αριθμ.227/2023 απόφασης του Τριμελούς Εφετείου Κακ/των Θεσσαλονίκης με την οποία είχε καταδικασθεί σε ποινή κάθειρξης πέντε (5) ετών για το αδίκημα της ένταξης σε εγκληματική οργάνωση και β)της υπ’ αριθμ. 309/2021 απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Κακουργημάτων Θράκης, με την οποία επικυρώθηκε το υπ αριθ. 162/2021 πρακτικό διαπραγμάτευσης, κηρύχθηκε ένοχος για τα αδικήματα:1)της παραλαβής πολιτών τρίτης χώρας, που δεν έχουν δικαίωμα εισόδου στην ημεδαπή, από σημείο εισόδου της χώρας και την προώθηση στο εσωτερικό αυτής από οδηγό μεταφορικού μέσου, εκ κερδοσκοπίας και κατά συρροή, 2)της βίας κατά υπάλληλων, 3) της κατοχής πλαστού διαβατηρίου. 4) της κατοχής και χρήσης πλαστού εγγράφου, και καταδικάστηκε σε φυλάκιση δύο (2) ετών για κάθε μεταφερόμενο αλλοδαπό για την πρώτη πράξη (3 μεταφερόμενο πρόσωπα), σε φυλάκιση οκτώ (8) μηνών για τη δεύτερη πράξη, σε φυλάκιση πέντε (5) μηνών για την τρίτη πράξη, σε φυλάκιση πέντε (5) μηνών για την τέταρτη πράξη και καθορίσθηκε συνολική ποινή φυλάκισης τριών (3) ετών και επτά (7) μηνών (ήτοι 2 έτη + (6 μήνες X 2 = 12 μήνες) + 3 μήνες + 2 μήνες +2 μήνες = 3 έτη και 7 μήνες). Επί της άνω αιτήσεως του ήδη αναιρεσείοντος εκδόθηκε η προσβαλλόμενη υπ αριθ 287/13-2-2023 συγχωνευτική απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης με την οποία καθορίσθηκε συνολική εκτιτέα ποινή κάθειρξης οκτώ (8) ετών και οκτώ (8) μηνών αποτελούμενη από την ποινή κάθειρξης των πέντε (5) ετών που του επιβλήθηκε με την υπ’ αριθμ.227/2023 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Κακ/των Θεσσαλονίκης, ως ποινή βάσης επαυξημένη κατά ένα (1) έτος από την ποινή κάθειρξης των δύο (2) ετών για κάθε έναν από τους τρεις με τάφε ρό με νους (για την πρώτη πράξη), κατά τέσσερις (4) μήνες από την ποινή φυλάκισης των οκτώ (8) μηνών (για την δεύτερη πράξη), κατά δύο μήνες από την ποινή φυλάκισης των πέντε (5) μηνών (για την τρίτη πράξη) και κατά δύο (2) μήνες από την ποινή φυλάκισης των πέντε (5) μηνών (για την τέταρτη πράξη), που του επιβλήθηκε με την υπ’ αριθμ 309/2021 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Κακουργημάτων Θράκης ήτοι Σ Π Κ 5 έτη + (1 έτος X 3 μεταφερόμενα πρόσωπα) + 4 μήνες + 2 μήνες + 2 μήνες - 5 έτη + 3 έτη + 8 μήνες = 8 έτη + 8 μήνες. Το δίκασαν Μονομελές Εφετείο Θεσσαλονίκης, με την ως άνω προσβαλλόμενη 287/2023 απόφασή του. κρίνοντας ορθώς ότι συναντήθηκαν κατά την εκτέλεσή τους οι προαναφερόμενες ποινές και ότι συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις των άρθρων 94 και 97 του ΠΚ και 551 ΚΠοινΔ, έκανε δέκτη την 30-1-2023 σχετική αίτηση του αναιρεσείοντος καταδίκου και, αφού ορθώς έλαβε ως ποινή βάσης την βαρύτερη, δηλαδή την ποινή κάθειρξης των πέντε (5) ετών της υπ' αριθμ 227/2023 απόφασης του Τριμελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης, ακολούθως, προέβη. ορθώς σε διάσπαση της συνολικής ποινής φυλάκισης των τριών (3) ετών και επτά (7) μηνών της υπ αριθ 309/2021 απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Κακουργημάτων Θράκης και στην εκ νέου συγχώνευση των επιμέρους ποινών που επιβλήθηκαν με την τελευταία (την υπ αριθ 309/2021 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Θράκης) Στη συνεχεία, όμως, κατά την επαύξηση της ποινής βάσης εσφαλμένα επαύξησε αυτήν α)από την επιμέρους συντρέχουσα ποινή των 2 ετών για κάθε ένα από τους τρεις μεταφερόμενους αλλοδαπούς, κατά ένα (1) έτος για καθένα από τους δεύτερο και τρίτο μεταφερόμενους, ενώ με την ως άνω υπ αριθ 309/2021 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Θράκης είχε ληφθεί κατά την προσαύξηση της ποινής χρονικό διάστημα έξι (6) μηνών για καθένα αυτών, β)από την συντρέχουσα ποινή των οκτώ (8) μηνών κατά τέσσερις (4) μήνες, ενώ με την ως άνω απόφαση 309/2021 είχε ληφθεί κατά την προσαύξηση χρονικό διάστημά τριών (3) μηνών Με τον τρόπο αυτό το δικάσαν Δικαστήριο με την προσβαλλόμενη απόφασή του έλαβε για τον καθορισμό της συνολικής ποινής, κατά την επαύξηση της ποινής βάσης με τις επιμέρους συντρέχουσες ως άνω ποινές, χρονικό διάστημα μεγαλύτερο από αυτό που είχε λάβει, προηγουμένως, το Μονομελές Εφετείο Θράκης, κατά τα ανωτέρω. Επομένως, το δικάσαν Δικαστήριο  (Μονομελές Εφετείο Θεσσαλονίκης) που έκρινε, κατ' εφαρμογή των άρθρων 94 παρ 1, 97 ΠΚ και 551 παρ 1 και 3 του Κ Ποιν.Δ.. και καθόρισε κατά τα προαναφερθέντα τη συνολική εκτιτέα ποινή σε οκτώ (8) έτη και οκτώ (8) μήνες, προβαίνοντας στη συγχώνευση των παραπάνω ποινών με τον παραπάνω τρόπο, δεν ερμήνευσε ούτε εφάρμοσε ορθά τις άνω ουσιαστικές ποινικές διατάξεις και είναι βάσιμος ο μοναδικός από το άρθρο 510 παρ 1 στοιχ Ε ΚΠοιν Δ λόγος αναίρεσης με τον οποίο πλήττεται από τον αναιρεσείοντα η προσβαλλόμενη απόφαση για εσφαλμένη ερμηνεία και   εφαρμογή των προδιαληφθεισών διατάξεων. Συνακόλουθα θα  πρέπει να γίνει δεκτή ως βάσιμη κατ’ ουσίαν η με αριθμό  …… από 6-4-2023 αίτηση αναίρεσης του καταδικασθέντος. να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη 287/2023 απόφαση του  Μονομελούς Εφετείου Κακουργημάτων Θεσσαλονίκης, περί καθορισμού κατά συγχώνευση συνολικής στερητικής της ελευθερίας ποινής για τον αιτούντα - κατάδικο  ……………… και να παραπεμφθεί, σύμφωνα με το άρθρο 519 ΚΠΔ, η υπόθεση για νέα κρίση στο ίδιο δικαστήριο, αφού είναι δυνατή η συγκρότησή του από άλλο δικαστή εκτός από εκείνον  που δίκασε προηγουμένως την υπόθεση (άρθρο 519 ΚΠΔ ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ αριθμ 287/13-2-2023 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Κακουργημάτων Θεσσαλονίκης περί καθορισμού, κατά συγχώνευση, συνολικής εκτιτέας ποινής για τον αιτούντα - κατάδικο  ………………….

Παραπέμπει την υπόθεση για νέα συζήτηση στο ίδιο Δικαστήριο, που θα συγκροτηθεί από άλλο δικαστή, εκτός από εκείνον που δίκασε προηγουμένως

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 21 Οκτωβρίου 2023

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 10 Νοεμβρίου 2023

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ       Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ