ΠΕΡΙΛΗΨΗ : Κατά τη διάταξη του άρθρου 47 του ισχύοντος ΠΚ, "Όποιος, εκτός από την περίπτωση της παραγράφου 1 του προηγούμενου άρθρου, πρόσφερε με πρόθεση σε άλλον οποιαδήποτε συνδρομή πριν από την τέλεση ή κατά την τέλεση της άδικης πράξης που διέπραξε, τιμωρείται με μειωμένη ποινή (άρθρο 83). Το δικαστήριο μπορεί να επιβάλει την ποινή του αυτουργού, αν ο υπαίτιος προσφέρει άμεση συνδρομή κατά την τέλεση και στην εκτέλεση της πράξης, θέτοντας το αντικείμενο της προσβολής στη διάθεση του φυσικού αυτουργού." Για τη στοιχειοθέτηση, επομένως, της συνέργειας (που ταυτίζεται με εκείνη της "απλής συνέργειας" του προϊσχύσαντος ΠΚ) απαιτείται οποιαδήποτε συνδρομή υλική ή ψυχική, θετική ή αποθετική, που παρέχεται στον αυτουργό ορισμένης αξιόποινης πράξης πριν από την τέλεση αυτής ή κατά την τέλεσή της και συντελεί στην τέλεση αυτής, εφόσον εκείνος που την παρέχει με θετική ή αρνητική μορφή ενεργεί από πρόθεση και ειδικότερα με τον οικείο δόλο που απαιτείται για τον αυτουργό αυτής. Έτσι, για να υπάρχει συνέργεια, θα πρέπει ο αυτουργός να τέλεσε ή να αποπειράθηκε τουλάχιστον να τελέσει την ποινικά άδικη πράξη, για την εξ υποκειμένου δε στοιχειοθέτηση της συνέργειας απαιτείται δόλος του συνεργού, συνιστάμενος στη γνώση της τέλεσης από τον αυτουργό ορισμένης αξιόποινης πράξης και στη βούληση ή αποδοχή να συμβάλει με τη συνδρομή του στην πραγμάτωση του εγκλήματος, χωρίς να είναι ανάγκη να γνωρίζει λεπτομέρειες της πράξης και ιδίως πότε, πού και υπό ποιες ειδικές συνθήκες θα τελεσθεί από τον αυτουργό της πράξης. Για την στοιχειοθέτηση δε, ειδικότερα, της άμεσης συνέργειας τρίτου σε άδικη πράξη του αυτουργού, που προβλέπεται στο δεύτερο εδάφιο του ίδιου άρθρου, απαιτούνται οι εξής προϋποθέσεις: α) πράξη υλικής συνδρομής τρίτου κατά τη διάρκεια της τέλεσης και στην τέλεση της κύριας πράξης του αυτουργού, β) τέλεση (ως προς το αντικειμενικό σκέλος της) από τον αυτουργό άδικης πράξης ή απόπειρας άδικης πράξης, γ) αιτιώδης σύνδεσμος μεταξύ της συμμετοχικής πράξης του άμεσου συνεργού και της άδικης πράξης του αυτουργού, ο οποίος υπάρχει, όταν, χωρίς την πρώτη, δεν θα ήταν με βεβαιότητα δυνατή η τέλεση της δεύτερης υπό τις περιστάσεις που τελέσθηκε, δηλαδή η συμβολή του άμεσου συνεργού πρέπει να ήταν αποφασιστική για την τέλεση της πράξης του αυτουργού, υπό τις περιστάσεις και τις συνθήκες που διαπράχθηκε και δ) δόλος του άμεσου συνεργού, ο οποίος έγκειται στη θέληση ή αποδοχή παροχής συνδρομής στον αυτουργό, για να τελέσει την άδικη πράξη και γνώση αυτού (με την έννοια της επίγνωσης - συνείδησης) ότι η συνδρομή του παρέχεται κατά τη διάρκεια της άδικης πράξης και στην τέλεση της κύριας πράξης. Άμεσος δόλος είναι αναγκαίος, μόνο αν ανάλογο είδος δόλου απαιτείται για την κύρια πράξη (ΑΠ 1562/2022). Εξάλλου, όποιος παρέχει συνδρομή στον συνεργό για την επιτέλεση της συνέργειας αυτού (συνεργός του συνεργού), είναι και ο ίδιος συνεργός του αυτουργού (ΑΠ 1414/1985, ΑΠ 1323/1984). Περαιτέρω, από τον συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 46, 47 και 48 του ΠΚ και ιδίως από τη διάταξη του άρθρου 48 του ΠΚ, με την οποία καθιερώνεται το ανεξάρτητο του αξιόποινου του ηθικού αυτουργού και των λοιπών συνεργών από το αξιόποινο του εκτελέσαντος την πράξη αυτουργού, προκύπτει ότι για την ύπαρξη ηθικής αυτουργίας ή συνέργειας αρκεί να στοιχειοθετείται η αντικειμενική υπόσταση ορισμένου εγκλήματος, δηλαδή πράξης, για την οποία δεν συντρέχει κάποιος λόγος που αποκλείει τον άδικο χαρακτήρα αυτής, χωρίς να εξετάζεται αν ο αυτουργός είναι ικανός προς καταλογισμό, αν πράττει εκ δόλου ή αν συντρέχει ως προς αυτόν λόγος που να αποκλείει τον καταλογισμό. Από αυτά παρέπεται ότι η ηθική αυτουργία και η συνέργεια προϋποθέτουν κύρια πράξη, ενώ, αν δεν έχει τελεστεί αντικειμενικώς το εν λόγω έγκλημα, δεν μπορεί να γίνει λόγος για ηθική αυτουργία ή συνέργεια στην πράξη αυτή, λόγω του παρακολουθηματικού τους χαρακτήρα (ΑΠ 481/2022, ΑΠ 1071/2021). Εξάλλου, το ακαταδίωκτο του αυτουργού, για οποιονδήποτε λόγο, δεν επάγεται το ακαταδίωκτο του ηθικού αυτουργού ή του συνεργού. Ο ηθικός αυτουργός ή ο συνεργός δύναται να δικασθεί και πριν ή και χωρίς να δικασθεί ο αυτουργός, ενώ ο θάνατος του τελευταίου ή το ότι αυτός δεν είναι γνωστός δεν εμποδίζει τη δίωξη του ηθικού αυτουργού ή του συνεργού. Σε μια τέτοια περίπτωση, είναι επιτρεπτή η αξιολόγηση από το Δικαστήριο της ουσίας, στα πλαίσια έρευνας, κατά το άρθρο 48 του ΠΚ, για ενδεχόμενη στοιχειοθέτηση ευθύνης συμμέτοχου του αυτουργού, στοιχείων που έχουν άμεση σχέση με την φερόμενη ως τελεσθείσα από τον αυτουργό κύρια αξιόποινη πράξη (ΑΠ 1307/2019).